NTR | De Kennis van Nu - Podcast

NTR | De Kennis van Nu - Podcast

The Netherlands

Iedere dag houden wij je hier op de hoogte van het wetenschapsnieuws. Iedere week gaat Karin van den Bogaert in deze podcast uitgebreid in gesprek met een wetenschapper. De Kennis van Nu / Nieuws en Co / De Ochtend.

Episodes

Slootje springen voor de wetenschap  

In Leiden zijn 38 mini-slootjes gegraven waarin wetenschappers de effecten van kunstmest en bestrijdingsmiddelen onderzoeken op het leven in de sloot. Een levend openlucht-laboratorium is het, waarin studenten en onderzoekers naar hartenlust kunnen experimenteren. Marc-Robin Visscher trok z'n laarzen aan en ging kijken

George van Hal  

Onder sterrenkundigen heerst opwinding. Zij hebben rondom hele jonge sterrenstelsels gigantisch grote bollen waterstofgas waargenomen. Het is voor het eerst dat het hen lukte dit soort voorlopers van onze Melkweg nauwkeurig in kaart te brengen.Namens De Kennis van Nu zit George van Hal bij ons, wetenschapsjournalist en redacteur bij populair-wetenschappelijk tijdschrift New Scientist. Met hem gaan we bespreken wat deze ontdekking nu zo bijzonder maakt.

Hoe een telescoop zo groot als de aarde een zwart gat vangt  

In het midden van de Melkweg zit een enorm zwart gat. Tenminste, dat menen wetenschappers. Want tot dusver heeft nog niemand het gezien. In April proberen wetenschappers het zwarte gat te fotograferen met een telescoop zo groot als de aarde. We praten hierover met de bedenker van dit project: hoogleraar Heino Falcke, werkzaam aan de Radboud Universiteit in Nijmegen.

Huidcellen omtoveren tot hersencellen, mini-orgaantjes en zaadcellen  

Wie onderzoek doet aan menselijke embryo’s moet zich aan allerlei wetten en regels houden, dat is bekend. Minder bekend is dat wetenschappers inmiddels ook driftig experimenteren met zogeheten hergeprogrammeerde menselijke cellen. Ze kunnen bijvoorbeeld huidcellen bewerken tot stamcellen, en er vervolgens hersencellen van maken. Voor dergelijk onderzoek bestaan geen regels, terwijl er klompjes cellen uit kunnen ontstaan die op menselijke embryo’s lijken. Problematisch, vindt filosoof ethicus Jeantine Lunshof van de Rijksuniversiteit Groningen. Daarom doet ze in het vakblad eLife een oproep om te discussiëren over de morele status van deze embryo-achtige klompjes cellen. Wij spreken haar vanuit de Verenigde Staten en we praten er ook over met Annelien Bredenoord, hoogleraar medische ethiek bij het UMC Utrecht en Eerste Kamerlid voor D66.

Wat vertelt een schedel over onze geschiedenis?  

Wat vertelt een fossiele schedel over het wel of niet rechtop lopen van de eigenaar? Daarover is al heel lang heel veel reuring in de wetenschappelijke wereld. Nienke Beintema, wetenschapsjournalist voor onder meer De Kennis van Nu en NRC Handelsblad vertelt dat gaat om de plek van het gat onderin de schedel, waar het ruggenmerg aan de hersenen vast zit. "Bij ons zit dat gat recht onder de schedel. Daardoor staat ons hoofd ook netjes boven de schouders. Bij bijvoorbeeld honden en paarden zit het gat verder naar achteren – maar ook bij chimpansees en gorilla’s." In 1925 was er een Australiër, Raymond Dart, die als eerste zei dat de positie van dat gat bij ons te maken heeft met het feit dat wij rechtop lopen. Hij had een schedel in handen gekregen van een mensachtige van 2,5 miljoen jaar oud, die we nu kennen als Australopithecus africanus. Raymond Dart zei dat dit geen aap was, maar een vroege mensachtige die op twee benen liep, omdat dat gat zo ver naar voren zat. Maar hij kreeg enorm veel kritiek over zich heen van vakgenoten. Zo erg dat hij stopte met werken en de rest van zijn leven zwaar gedeprimeerd was. Maar toch bleef er discussie over de theorie van Dart.

Op een kinderachtige manier met je baby praten werkt!  

Het blijft irritant; ouders die op een overdreven of aanstellerige manier tegen hun kind praten. Maar wat blijkt? Het is functioneel! Uit onderzoek blijkt nu dat die manier van praten de taalontwikkeling bevordert. We praten erover met Brigitta Keij, zij promoveert volgende week aan de Universiteit Utrecht op het onderzoek.

Boorplatforms vergroten biodiversiteit Noordzee  

De Noordzee staat vol olieplatforms. Na een flinke botsing tussen Shell en Greenpeace in de jaren negentig is besloten dat platforms die niet meer gebruikt worden volledig worden afgebroken. Tenzij ze zo groot zijn dat het opruimen teveel schade veroorzaakt.Maar nu blijkt uit onderzoek dat de fundamenten van de olieplatforms de biodiversiteit in de Noordzee vergroten. Wij praten erover met marien ecoloog Joop Coolen, die aan de Wageningen Universiteit op het onderzoek promoveerde.

Computer componeert emotionele muziek  

Kunstmatige Intelligentie wordt steeds slimmer, de computer wordt zelfs componist. Japanse onderzoekers demonstreerden een systeem waarbij de hersengolven van de luisteraar de componerende computer beïnvloedt.

8000 stamceldonoren  

Rosan Boersma is 33 jaar en heeft acute leukemie. Alleen een stamceldonatie kan haar nog helpen. Daarom plaatste ze een oproep op facebook. Het leverde zo’n 8000 nieuwe donatoren op. Arnold van der Meer is medisch immunoloog, werkzaam bij Matchis, dat is de organisatie die donoren en onvangers aan elkaar koppelt. Hij vertelt hoe groot de kans is dat er een match wordt gevonden voor Rosan en hoe donatie in zijn werk gaat.

U bent gehoorzamer dan u wilt toegeven  

U bent waarschijnlijk veel gehoorzamer dan u denkt. Keer op keer blijkt namelijk uit wetenschappelijk onderzoek dat verrassend veel mensen amoreel gedrag vertonen als een autoriteit hen daarom vraagt. Dit blijkt nu opnieuw uit een in Polen uitgevoerde variant van het Milgram experiment. U kent het misschien wel, dat experiment waarin mensen de opdracht krijgen om andere mensen steeds hevigere elektrische schokken te geven.

Bennie Mols over slimme muggenval tegen virussen  

Onderzoekers van Microsoft hebben een slimme muggenval ontwikkeld. Deze automatische muggenval wordt ontwikkeld in de strijd tegen de verspreiding van virussen die door muggen op mensen worden overgedragen, zoals het Zika-virus en het dengue-virus. Wetenschapsjournalist Bennie Mols van De Kennis van Nu zag de robotische muggenval al in actie op een recente conferentie.

VertiWalk, een alternatief voor traplopen  

Is het einde van traplopen in zicht? De Nederlandse ingenieur en ontwerper Rombout Frieling verzon er een alternatief voor; een systeem dat zowel de trap als de lift kan vervangen. Hij noemde het de VertiWalk. Er is inmiddels een prototype en Nieuws en Co verslaggever Marc-Robin Visscher ging naar Eindhoven om 'm testen met een proefpersoon. Meer info over de Vertiwalk en een video op de site van De Kennis van Nu.

Jeuk is besmettelijk  

Jeuk. Als je iemand ziet krabben, krijg je er ook last van. Maar ook van erover praten, krijg je jeuk. Voelt u het al? Jeuk wordt daarom 'sociaal besmettelijk’ genoemd. En dat is niet alleen bij ons zo, maar ook apen en muizen zijn gevoelig voor sociale jeuk. Chinese onderzoekers laten deze week in het wetenschappelijke tijdschrift Science zien dat die besmettelijkheid van jeuk heel precies in de hersens van muizen aangewezen kan worden. We praten erover met Andrea Evers, hoogleraar gezondheidspsychologie aan de Universiteit Leiden en dé jeukexpert van Nederland.

Apen met ebola  

Eindelijk is er nu ook een ebola-vaccin voor chimpansees en gorilla’s. Belangrijk, want hoewel de ebola-pandemie veel menselijke slachtoffers heeft geëist, lijden apen in centraal Afrika er des te meer onder. Of het vaccin er daadwerkelijk komt, blijft afwachten: er zijn meer tests nodig, maar inmiddels mag er geen medisch onderzoek bij chimpansees in gevangenschap meer plaatsvinden.Ronald Veldhuizen, wetenschapsjournalist voor onder meer De Kennis van Nu, de Volkskrant en columnist bij KIJK, komt ons over dit nieuws bijpraten

Verslaggever Marc-Robin Visscher met onderzoeker Boris Konrad  

Heeft u ook zo’n moeite met het onthouden van namen? Daar is iets aan te doen. Het geheugen is te trainen via de zogeheten ‘plaatsmethode’. Je onthoudt wel twee keer zoveel, en je hersenen veranderen zelfs een beetje. Dat ontdekten hersenonderzoekers van het Radboud Medisch Centrum. Verslaggever Marc-Robin Visscher krijgt geheugenles.

Laser voor kwantumcomputer  

Kwantumcomputers moeten straks ingewikkelde codes kunnen kraken en berekeningen uitvoeren die nu onoplosbaar zijn. Er bestaan al voorlopers van kwantumcomputers, maar die zijn nog niet perfect, en ook nog heel klein. Delftse onderzoekers hebben nu een belangrijk stap gezet richting het opschalen van kwantumcomputers. Julia Cramer vertelt over hun nieuwste publicatie in Science. Ze is gepromoveerd op kwantumberekeningen en ze is coördinator communicatie bij QuTech, het kwantuminstituut in Delft waar het onderzoek plaatsvond.

Vakblad voor mislukt en minder sexy onderzoek  

Het rommelt al tijden in de psychologie. En dan gaat het niet alleen over figuren zoals Diederik Stapel, maar ook over het feit dat onderzoeken niet altijd dezelfde resultaten opleveren als wetenschappers ze meerdere keren uitvoeren. En dan bracht de Volkskrant gisteren het verhaal dat de prominente Amerikaanse hoogleraar voedselpsychologie Brian Wansink - die honderden publicaties en een bestseller op zijn naam heeft - wordt beschuldigd van statistische uitglijers en het kopiëren van zijn eigen werk. Ondertussen zijn er ook initiatieven om psychologisch onderzoek transparanter en betrouwbaarder te maken. Zo lanceerden Nederlandse onderzoekers vorige week het ‘Health Psychology Bulletin’. Een tijdschrift waarin ook plaats is voor onderzoek uit de gezondheidspsychologie dat is mislukt. Of dat niet zo aansprekend of sexy is. Over het hoe en waarom daarvan praten wij met Rik Crutzen, universitair hoofddocent gezondheidsbevordering aan de Universiteit Maastricht en mede-bedenker en redacteur van het nieuwe vakblad.

Politiek in talkshows  

Hoe bepalen de redacties van bijvoorbeeld RTL Late Night, Jinek en De Wereld Draait door wie ze uitnodigen? Birte Schohaus van de Universiteit Groningen zocht het uit en concludeert dat het format dicteert wie er aanschuift. Ze promoveert volgende week op haar onderzoek en ze vertelt in Nieuws en Co wat haar bevindingen zijn.

Amazonebos minder ongerept dan gedacht  

Het Amazonebos is geen ongerept landschap. Het woud dat wij als originele, wilde natuur zien, blijkt ook door de mens veranderd. In de duizenden jaren dat onze voorouders het bos bewoonden, cultiveerden zij bomen die nuttig voor hen waren zoals cacaobomen, palmen en paranotenbomen. Dat blijkt uit onderzoek dat vakblad Science publiceerde. Wij praten erover met Hans ter Steege, de bioloog en onderzoeker van Naturalis die de studie coördineerde.

Het nieuwe beleid tegen grazende ganzen helpt niet  

Iedere winter strijken ze weer neer in de Nederlandse weilanden: maar liefst 2,5 miljoen ganzen, klaar met hun broedseizoen in Scandinavië en Siberië. De winter brengen ze bij ons door, op de sappige weilanden van de Nederlandse boeren. En die zijn daar niet blij mee: de ganzen vreten het gras op, en dat kost de boeren miljoenen euro’s. Om de schade te beperken heeft Nederland in 2005 een nieuw beleid ingevoerd. Maar dat beleid, zo blijkt nu, heeft geen enkel effect gehad.Nienke Beintema, wetenschapsjournalist voor onder andere De Kennis van Nu en NRC Handelsblad, weet er meer van.

0:00/0:00
Video player is in betaClose