Episodes
-
Prof. Gert Jan Kramer is sinds 2016 hoogleraar Duurzame Energievoorziening aan het Copernicus Instituut voor Duurzame Ontwikkeling aan de Universiteit Utrecht. Hier kijkt hij naar de energietransitie als een technisch en socio-technisch fenomeen. Zo onderzoekt hij niet enkel de rol van koolstof in het toekomstig energiesysteem, maar ook de transformatie van de Nederlandse industrie en onze maatschappij om een duurzame toekomst mogelijk te maken. Eerder werkte Gert Jan van 1988 tot 2016 bij het Amsterdamse technologiecentrum van Shell (STCA), waar hij vanaf 2010 Manager Energy Futures werd om te focussen op alternatieve energy assessment voor Shell. Waar hij eerst bij het STCA focuste op de katalyse van olieconversieprocessen en gasprocestechnologie, richtte hij zich toen op alternatieve brandstoffen zoals waterstof. Maar wat heeft Gert Jan uiteindelijk naar de Universiteit Utrecht gebracht? En hoe ziet hij de energietransitie en de bijbehorende rol van bedrijven zoals Shell voor zich?
-
Prof. Bert Poolman is hoogleraar biochemie aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) en pionier in de synthetische celbiologie: het nabootsen van een levende cel in het lab vanuit basismoleculen en synthetische structuren. Bert’s expertise ligt hierbij in de membraantransport en hoe micro-organismen aan energie komen. Zo onderzoekt hij hoe moleculen via het membraan een cel inkomen, en wat de minimale systemen zijn die een cel nodig heeft om te overleven. Maar hoe vang je de complexiteit van levende cellen in een minimale, synthetische structuur?
-
Missing episodes?
-
Prof. Richard van de Sanden is directeur van het Eindhoven Institute for Renewable Energy Systems (EIRES) en groepsleider binnen het Dutch Institute for Fundamental Energy Research (DIFFER) waar hij directeur was van 2011 tot 2020. Met zijn groep onderzoekt hij o.a. de directe en indirecte omzetting van hernieuwbare energie naar synthetische brandstoffen. Gedreven door de verbinding tussen het fundamentele onderzoek en de praktische toepassing is hij lid van meerdere adviesraden bij verschillende instituten en comités. Hier speelt hij een belangrijke rol in de nationale en Europese transitie naar duurzame vormen van energie. Maar waar dienen we volgens Richard onze focus te leggen als het gaat om deze energiebronnen en hun bijdrage aan een beter klimaat?
-
Prof. Gerlinde de Deyn is hoogleraar Bodemecologie aan de WUR (Wageningen University & Research). Hier onderzoekt ze de relatie tussen planteigenschappen, bodem biodiversiteit en bodemfunctionering. Haar ultieme doel is om afgaand op planteigenschappen te kunnen voorspellen hoe de kringloop aan voedingsstoffen bijgestuurd dient te worden om voedingsrijkere gewassen te produceren, broeikasgas emissie uit de bodem te reduceren en de opbouw van ongedierte en ziektes te onderdrukken. Maar hoe maak je dat doel tot werkelijkheid?
-
Prof. Ignas Snellen is hoogleraar Observationele Astrofysica aan de Universiteit Leiden waar hij onderzoek doet naar planeten die om andere sterren draaien dan onze zon. Met nieuwe, zelf-ontwikkelde technieken bestudeert hij de aanwezigheid en atmosfeer van deze zogeheten exoplaneten aan de hand van subtiele veranderingen in het spectrum van door sterren uitgezonden licht. Hiervoor ontving Ignas afgelopen jaar de NWO Spinozapremie, de grootste wetenschappelijke onderscheiding die je in Nederland kan ontvangen. In deze aflevering vertelt Ignas wat hij en zijn groep reeds allemaal hebben weten te ontdekken in het heelal, hoe je dit aanpakt, en wat de toekomstdoelen zijn!
-
Naast haar werk bij het UMCG is Marie-José sinds april 2022 voorzitter van het landelijke bestuur van De Jonge Akademie, wat een onafhankelijke maar aan de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) gelieerde organisatie is. De Jonge Akademie is een dynamisch platform van onderzoekers uit verschillende vakgebieden met een gefocuste kijk op wetenschap en het beleid daarvan. Samen organiseren ze inspirerende activiteiten voor allerlei doelgroepen op het gebied van interdisciplinariteit, wetenschapsbeleid en de maatschappij. Maar wat houdt het in om hier naast je eigen onderzoekswerk voorzitter van te mogen zijn?
-
Marie-José van Tol is adjunct hoogleraar Mood & Cognition in het Universitair Medisch Centrum Groningen van de Rijksuniversiteit Groningen. Haar expertise in de neurowetenschappen en psychiatrie richt zich op depressies, angststoornissen, psychoses en suïcidaal gedrag. Deze onderwerpen benadert ze niet enkel vanuit de psychiatrische hoek, maar onderzoekt ze ook ‘up-close’ door te kijken naar het brein met neuroimaging (MRI). Maar waar kijk je dan precies naar? En hoe ver staan we af van mogelijke therapieën die voort kunnen komen uit haar onderzoek?
-
Jacco van Rheenen, groepleider aan het Nederlands Kanker Instituut (NKI) en docent aan de Universiteit Utrecht, doet onderzoek waarbij hij en zijn groep het migreren van kankercellen visualiseren zonder dat ze het weefsel uit de oorspronkelijke omgeving weg hoeven te nemen. Met deze techniek, genaamd intravitale microscopie, kunnen ze als één van de eersten het ontstaan van tumoren en het uitzaaien van kankercellen ‘op heterdaad’ zichtbaar maken! Dit levert nieuwe kennis op over de mogelijke oorzaken en regulatie van kanker, en helpt bij de ontwikkeling van betere therapieën. In deze aflevering vertelt Jacco mij over de werking van deze unieke techniek, wat hem drijft om dit onderzoek te doen, en hoe het voelt om als eerste dingen te kunnen aanschouwen die nog nooit eerder op zo'n manier gezien zijn.
-
Wilfred van der Wiel, directeur van het BRAINS centrum en hoogleraar nano-elektronica aan de Universiteit Twente, ontwikkelt samen met zijn groep nieuwe, snellere en efficiëntere elektronica en laat zich daarbij inspireren door onze neuronen! In deze aflevering ga ik in gesprek met Wilfred over waar de analogie tussen hun chips en ons brein ligt, en vertelt hij me hoe het BRAINS centrum door principes die analoog zijn aan machine learning als het ware artificiële intelligentie weet te verwezenlijken in hun nanomateriaal substraten. Want hoe kan elektronica intelligentie vertonen zoals we die ook vinden in ons eigen brein?
-
Als hoogleraar Preventie op het gebied van de volksgezondheid aan de VU zijn thema’s zoals het voorkomen van overgewicht, gedragsverandering bij afvallen, terugval na gewichtsverlies, portiegrootte en prijsbeleid voor Ingrid Steenhuis dagelijkse kost. In deze podcast legt ze uit dat we doorheen de jaren steeds grotere porties zijn gaan eten en ongeveer de helft van de volwassenen in Nederland te zwaar is. Ons gesprek neemt ons mee langs hoe ze zich inzet om onze nationale gezondheid weer wat meer op de rails te krijgen door haar onderzoek te koppelen aan de Nederlandse praktijk. Wat kan Ingrid ons leren over gezondheid, overgewicht en onze eetgewoontes?
-
Erik Bakkers van de TU/e werkt aan de ontwikkeling van nanodraden: extreem kleine draadjes die enkel gemaakt kunnen worden door deeltjes op een nanoschaal te manipuleren. Vanwege hun unieke compositie bezitten de draadjes speciale eigenschappen. In deze aflevering vertelt Erik hoe deze draadjes de toekomst van menig technologie op zijn kop kunnen zetten. Ons gesprek leidt ons langs de innovatieve mogelijkheden voor nieuwe typen zonnecellen, kwantumcomputers en lichtzenders zoals glasvezel. Optimalisaties die de wereld van elektronica, en zo onze hedendaagse maatschappij, kunnen veranderen. Maar wat zijn nu precies de voordelen van nanodraden? En hoe leid je dit onderzoek de toekomst in?
-
Wim Noorduin leidt de groep Zelf-Organiserende Materie binnen het natuurkundig onderzoeksinstituut AMOLF. Zijn onderzoek richt zich op de dynamische interactie tussen chemische reacties en kristallisatie fenomenen om de verschijning van complexiteit in de vaste toestandsfase te beteugelen. Dat klinkt heel ingewikkeld, maar valt in de praktijk rustig uit te leggen. Het doel is om structuren spontaan te laten ordenen en ontstaan. Zie het zo: talrijke combinaties van scheikundige reacties en kristallisatie maken een oneindig pallet van patronen en vormen mogelijk. Wim en zijn groep pluizen fysisch-chemische protocollen uit voor de spontane zelforganisatie van deze mogelijke patronen en vormen, wat resulteert in de ontdekking van nieuwe functionele moleculen en apparaatjes op een microschaal. Het begrijpen van deze zelfassemblage processen is niet enkel van belang voor fundamentele wetenschappelijke interesse, maar kan ook een grote invloed krijgen op de toekomstige fabricage van moleculen en nano-materialen. Maar waar begin je bij de ontwikkeling van zo’n spontaan proces? Wim legde het graag uit.
-
Prof. Manon Benders is hoogleraar in de Neonatologie aan het Wilhelmina Kinderziekenhuis van het UMC Utrecht. Haar onderzoek is gericht op perinatale neuro-imaging waarbij ze hersengroei van (te vroege) pasgeborenen in kaart brengt. Met behulp van deze techniek kunnen psychomotorische en neurocognitieve ontwikkelingen voorspeld worden bij kinderen die hersenschade hebben opgelopen rondom de geboorte. Daarnaast werkt ze samen met haar groep aan neuroprotectieve en neuroregeneratieve studies om hersenschade te herstellen. Maar waar kijk je dan precies naar bij hersenontwikkeling? En hoe ontwikkel je therapieën voor fragiele pasgeborenen? Manon gaf mij een verbaal kijkje in haar dagelijkse onderzoek, waarbij we zowel de mooie als moeilijkere kanten van haar werk bespraken.
