Episodes
-
“Door zo’n crisis wordt duidelijk waar we vanaf moeten op korte termijn: luchtvervuiling, intensieve veehouderij, economische kwetsbaarheid.” Derk Loorbach is hoogleraar transitiekunde en directeur van onderzoeksinstituut DRIFT. Hij praat in deze podcast van Studio Erasmus over de vraag of en hoe de coronacrisis de wereld blijvend gaat veranderen.
“Al heel lang werken we samen met de gemeente Rotterdam aan initiatieven rondom duurzame mobiliteit. Eén van de experimenten was het ombouwen van parkeerplaatsen om meer publieke ruimte te krijgen voor voetgangers en fietsers. Op parkeervlonders konden ondernemers vrijwillig een terrasje of plantenbak neerzetten. Toen kwam corona, niemand kon dat voorspellen, binnen no-time kon het project opgeschaald worden, omdat er al mee was geoefend.” -
“Van wie is de data, van de grote bedrijven of van de patiënten?” Hoogleraar Antoinette de Bont onderzoekt hoe technologische innovaties de zorg verbeteren, maar soms nieuwe problemen oproepen. Hoe organiseer je zorg zo, dat iedereen de beste hulp krijgt? Hoe maken we de innovaties ook werkbaar in de praktijk van alledag?
“Mijn vader was directeur van een ziekenhuis. Ik herinner het me nog als kind: het ziekenhuis was eigenlijk een soort fabriek. Daar stonden de MRI’s en de grote computers. Daar werd de kennis verzameld. Maar die technieken zijn steeds kleiner geworden. De MRI is nog steeds wel groot maar de rest van de techniek wordt steeds kleiner, en ook goedkoper. Dus die kan naar huis. En dat is een heel interessante ontwikkeling. Wat betekent het als zorg steeds meer thuis kan worden verleend?” -
Missing episodes?
-
“De vakantie invullen als reizen, is iets behoorlijk Nederlands.” Hoogleraar filosofie Ruud Welten schreef het boek ‘Het ware leven is elders’ over reizen en toerisme, en deelt zijn kritische blik op onze wens om te reizen, zelfs in coronatijd. We hebben de afgelopen jaren meer gereisd dan ooit. De vraag in deze aflevering: wat hopen we toch te vinden tijdens die authentieke trektocht door dat onontdekte gebied? Waarom hebben we dit zo nodig? Of denken we alleen dat we het nodig hebben?
“Toerisme is voor de meeste mensen een beetje een negatief woord. De helft van de mensen zegt: ik ben geen toerist, ik ben meer een reiziger. Dat zet ik altijd meteen opzij, want het is typisch wat alle toeristen vandaag zeggen, dus dát zijn toeristen. En dat is ook meteen het probleem van het toerisme.” -
“Het huidige recht is ontoereikend in een tijd waarin de ontwikkeling van technologie zo’n vlucht neemt als de afgelopen jaren.” Klaus Heine, één van de belangrijkste experts op het gebied van digital governance in Europa, gaat in gesprek met historicus en journalist Marianne Klerk en presentator Geert Maarse over de vraag of een robot een eigen rechtspersoonlijkheid moet krijgen. En dan hebben we het nog niet eens over de issues die sinds de uitbraak van het coronavirus spelen rond big data, kunstmatige intelligentie en privacy.
“Enkele dagen geleden speelde een interessant octrooi-vraagstuk in de VS. Kan een robot octrooi verkrijgen en de eigenaar worden als het bepaalde uitvindingen doet of chemische processen ontwikkelt? De ambtenaren in de VS zeiden: nee, dat kan alleen een natuurlijk persoon. Maar de vraag is: wie heeft het uitgevonden? En als de robot het heeft uitgevonden, heeft de maatschappij dan het recht om in contact te komen met deze robot, en ook te profiteren van de uitvinding?” -
“De maatregelen waren draconisch." Hoogleraar psychologie Michaéla Schippers en klinisch ethicus Erwin Kompanje leggen in deze podcast uit waarom de coronamaatregelen veel erger zijn dan de kwaal. “Ik denk dat de maatregelen zo snel mogelijk moeten worden afgebouwd. We weten allang wat werkt: rigoureus aan je immuunsysteem werken.”
RSM-hoogleraar Schippers en universitair docent Erwin Kompanje publiceerden samen een artikel waarin ze kritisch kijken naar de maatregelen. “Als je zegt het is schandalig dat er 15 mensen zijn doodgegaan in Nederland aan corona in de leeftijdscategorie tot 40 jaar: realiseer je dat er elk jaar 2.700 mensen in dezelfde leeftijdscategorie doodgaan aan verkeersongevallen, aan kanker, aan weet ik wat allemaal. Daar zijn die 15 niet veel van. We moeten accepteren dat de dood bij het leven hoort, en dat niet alles maakbaar is.” -
“Als je kijkt naar de diversiteit onder studenten zie je dat die enorm is. Maar als je naar de staf kijkt, zie je deze culturele diversiteit niet terugkomen. Hoe hoger de positie, des te minder diversiteit. Studenten zeggen tegen me: ‘bij een opening academisch jaar zien we niemand waarin we onszelf herkennen’. Ik denk dat studenten wel rolmodellen nodig hebben. Dat het normaal moet worden dat iemand van kleur college geeft, of in die staf zit,” zegt Semiha Denktaş, hoogleraar gezondheidspsychologie en Chief Diversity Officer in deze podcast.
Mannelijke onderzoekers hebben meer papers gepubliceerd dan hun vrouwelijke collega’s in coronatijd. Semiha Denktaş legt uit waarom: “We weten dat vrouwen vaker onderwijs geven, dus zij moesten hun onderwijs gaan digitaliseren. En we zien dat vrouwen toch vaker thuis zorgtaken op zich nemen, zoals thuisonderwijs geven aan hun eigen kinderen. In coronatijd werden zij teruggeworpen op een haast traditioneel rollenpatroon." -
Deze speciale aflevering van de Studio Erasmus Podcast gaat over bestuurlijk leiderschap. Veel bedrijven hebben er nu behoefte aan. Ineens worden ze geconfronteerd met grote onzekerheden. Eerst was er de coronapandemie. Nu dreigt ook een financiële crisis. Zie dan je hoofd maar eens koel te houden als bestuurder, minister of CEO. Hoe je dat doet?
Aan het woord komen Hans Smits, interim-voorzitter College van Bestuur Erasmus Universiteit Rotterdam, en Feike Sijbesma, speciaal gezant van het kabinet in de strijd tegen het coronavirus. Beide met een indrukwekkende loopbaan en alumni van RSM Erasmus Universiteit Rotterdam. -
“Ik denk dat jongeren altijd weer creatief zijn, en altijd manieren vinden om ermee om te gaan – met een coronacrisis. Ik denk dat we ons zorgen moeten maken over jongeren die het thuis echt niet fijn hebben, of die geen vrienden kunnen opzoeken. Vriendschappen zijn ontzettend belangrijk in deze fase.” Eveline Crone, hoogleraar neurocognitieve ontwikkelingspsychologie, vertelt over de ontwikkeling van de hersenen bij jongeren en hun weerbaarheid tijdens de coronacrisis.
Hoe lang kunnen we zonder sociale contacten? Zonder houvast van werk of school? En wat gebeurt er met de hersenen als je maandenlang niet aangeraakt wordt? Over deze vragen praten interviewer Geert Maarse en onderzoeker Eveline Crone, die bij het grote publiek bekend van haar boek ‘Het puberende brein’. -
“Het valt me op bij studenten de laatste jaren, dat ze vaker zeggen: ‘Ik wil niet bij een bedrijf werken straks waar ik tachtig uur moet werken en geen tijd meer heb voor een leven naast mijn werk.’ Of dat ze zeggen: ‘Ik wil werken bij een bedrijf waar ik trots op kan zijn, dat iets bijdraagt.’” Bijzonder hoogleraar Christelijke Filosofie Govert Buijs pleit voor een herbezinning van de economie.
Als deze coronacrisis iets aantoont dan is het wel dat het kapitalisme de afgelopen decennia volledig is ontspoord. De ongelijkheid is toegenomen, de aarde wordt uitgeput. Dat moet anders en wel nu. Volgens Buijs rammelt het systeem aan alle kanten. “Voor de oplossing moeten we ons wenden tot de filosofie en religie.” Maar hoe dan? -
"Eenderde van de Rotterdammers geeft aan angstiger te zijn dan normaal. En 40 procent van de Hagenezen zegt dat ze niks hebben om naar uit te kijken." Hoogleraar sociologie prof.dr. Godfried Engbersen is snel na de uitbraak van corona in Nederland met onderzoek begonnen naar de gevolgen hiervan op de economie maar ook op het welzijn van Nederlanders, in de steden Rotterdam en Den Haag.
Interviewer Geert Maarse gaat met Engbersen in gesprek over de vragen: Hoe gaat het eigenlijk met ons? Waarom wordt de ene groep harder getroffen dan de andere? En welk beleid moet hieruit volgen? -
Irene van Staveren, ontwikkelingseconoom bij ISS, lijdt al een half leven aan migraine. Van haar behandelaars kreeg Van Staveren te horen dat ze niets meer voor haar konden doen. De econoom ging vervolgens zelf op zoek naar de oplossing voor haar migraine. Over deze zoektocht schreef ze een boek en inmiddels is ze bijna klachtenvrij.
In deze podcast vertelt Van Staveren hierover, en de link die ze ziet tussen haar hoofdpijnonderzoek en de huidige economische situatie. “Je zou crisis in een economie kunnen zien als een migraine-aanval. De overeenkomst tussen geneeskundig onderzoek naar migraine en economisch onderzoek naar financiële markten, is dat er heel veel tijd wordt gestopt in van alles meten, en weinig tijd in achterliggende verklaringen zoeken.” -
“Voor deze crisis had Nederland in toenemende mate te maken met burn-outs. Werkgevers en opdrachtgevers vroegen steeds meer. Met name 35-minners werden overvraagd.” Eén van de redenen waarom arbeidssocioloog Fabian Dekker pleit voor een vijf uur durende werkdag. In een nieuwe podcast van Studio Erasmus praat Dekker over de toekomst van werk. Hoeveel flexibiliteit kunnen we aan als medewerker, als samenleving, als organisatie. En wat leren we van de coronacrisis?
-
Het IMF voorspelde voor de Nederlandse economie een krimp van 7,5 procent. De wereldeconomie kreeg een dreun zoals we die sinds de jaren ’30 niet meer hebben gezien. Landen trekken nu de portemonnee om werkgevers en werknemers te helpen. Maar hoe kom je hier als land doorheen? Wie moet er gered worden? Welke voorwaarden stel je aan Booking? En aan KLM? En is dit misschien wel het einde van het economische model van efficiency en groei zoals we dat de afgelopen decennia hebben gekend? Hoogleraar Economie Bas Jacobs van Erasmus Universiteit Rotterdam gaat in op alle vragen van interviewer Geert Maarse.
-
We zijn aan het hamsteren geslagen, we zoenen niet meer en we moeten massaal binnen blijven. Voor velen is dat nieuw, maar sommige eerdere generaties hebben dit soort dingen al eens meegemaakt. Welke vergelijkingen zijn er te trekken met de Tweede Wereldoorlog? Met de pest? Of met de val van het Romeinse Rijk? Interviewer Geert Maarse gaat in gesprek met historici Dr. Ralf Futselaar en Dr. Marianne Klerk. Futselaar schreef een boek over hoe wij hamsterden in WO2 en Marianne is gespecialiseerd in politieke crisistaal, oorlog en chaos in de zeventiende eeuw. Hoe kan de geschiedenis ons helpen om grip te krijgen op deze coronacrisis?
-
Hoe hard treft het coronavirus de kwetsbare landen op de wereld? Thea Hilhorst, hoogleraar humanitaire studies aan het ISS, is een expert op het gebied van kwetsbare landen die worden getroffen door rampen. Landen waar de gezondheidszorg ontoereikend is, burgers geen spaargeld hebben of een beroep kunnen doen op sociale voorzieningen en weinig vertrouwen hebben in de overheid. Als dezelfde overheid van het ene op het andere moment besluit tot een strenge lockdown met inzet van het leger dan kan dit desastreus uitpakken. Interviewer Geert Maarse gaat in gesprek met Thea Hilhorst over haar expertise en kijk op de coronacrisis.
-
Hoe gaan mensen om met het noodlot en de dood? Deze vraag is misschien wel actueler dan ooit. Prof.dr. Jos de Mul (1956) van Erasmus Universiteit Rotterdam schreef alweer enige tijd geleden het boek 'De Domesticatie van het Noodloot'. Daarin beschrijft de hoogleraar Filosofische Antropologie aan de Erasmus School of Philosophy (ESPHIL) hoe mensen door de geschiedenis heen omgang met deze lastige aspecten van het leven. In deze podcast gaat interviewer Geert Maarse in gesprek met Jos de Mul over het boek en zijn kijk op de huidige coronatijd.
-
Lucas Meijs is hoogleraar Volunteering, Civil Society and Businesses aan de Rotterdam School of Management, Erasmus University en professor Strategic Philanthropy bij het Erasmus Centre for Strategic Philanthropy.
-
Marli Huijer is hoogleraar publieksfilosofie aan de Erasmus Universiteit en voormalig huisarts. Ze promoveerde op het werk van Michel Foucault, was denker des vaderlands (2015-2017) en schreef talloze filosofische boeken over schijnbaar alledaagse onderwerpen, waaronder Ritme (2011), Discipline (2013) en Beminnen (2018). Haar nieuwe boek, over de Islam in Europa, staat gepland voor dit najaar.
