Bölümler

  • Eigenlijk houdt Maarten helemaal niet van zwemmen, maar vandaag móeten we het water in. In onze verbeelding dan, want we dalen af in de Nederlandse subtropische krijtzee van 70 miljoen jaar geleden. Wat zijn ammonieten precies en… wat zijn die grote zwarte schaduwen in het water?

    Een ondiepe zee

    Want ja, in de dinotijd stond Nederland onder water: een ondiepe zee die bulkte van het leven. Koraal, zeegrassen, zee-egels, vissen en… drie zeedieren die we deze week bespreken. 

    Ammonieten

    Maarten en Gijs bezoeken daarvoor het Natuurhistorisch Museum in Maastricht, dat tjokvol ligt met Nederlandse zeedieren uit de dinotijd. Paleontoloog John Jagt legt ons allereerst uit wat ammonieten precies zijn - die prachtige gekrulde ‘slakkenhuis’ fossielen die je vast al eens tegenkwam. 

    Zeeschildpadden

    En onze krijtzee werd ook bevolkt door reusachtige zeereptielen - gigantische vriendelijke zeeschildpadden, die meters lang konden worden. In het Maastrichtse museum staan er twee uitgestald en we vergapen ons echt aan de afmetingen ervan. Het lijken zulke suffe dieren, schildpadden. Waarom werden ze zo groot, en waarom overleefden zij de dinotijd wel en de (niet-vogel) dino’s niet?

    Mosasauriërs

    Dan is het tijd voor de grootste zeemonsters die ons land ooit heeft gekend: bij Maastricht maakte de mosasaurussen jacht op zeeschildpadden en ander lekkers. We hebben in aflevering 6 van het eerste seizoen uitgebreid gepraat over mosasaurus, maar er valt nog veel moois te vertellen. 

    Een Nederlandse dino?

    En dan… Nederland heeft wél een eigen dinosaurus! In Maastricht staat het skelet van een grote plantenetende hadrosauriër. Het is een reconstructie, aan de hand van enkele botjes die gevonden zijn bij Maastricht. Hoe ‘Nederlands’ is deze dinosaurus precies en hoe maak je van enkele botjes een compleet skelet? En klopt het dan wel helemaal, wat we zien?

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • In dit tweede deel horen we hoe het verhaal van zoogdieren in de dinotijd verder gaat. Want in de schaduw van de ‘heersers van de wereld’, de dinosauriërs, ontwikkelden zoogdieren zich razendsnel tot kleine heersertjes in de aarde, in bomen en te water.

    In de vorige aflevering hoorden we hoe onze hele verre voorouders zich ontwikkelden van onbetekenende onderkruipers tot metershoge giganten, en heersers over de wereld in het Perm-tijdperk… totdat zo ongeveer alle vulkanen ter wereld, tegelijk begonnen met uitbarsten. En het was een andere groep dieren die zich na deze ramp sneller ontwikkelde dan onze zoogdier-voorouders: de dinosauriërs. 

    'Jurassic Mole'

    Maarten, Gijs en paleontologe en zoogdierexpert Elsa Panciroli verbazen zich over de veelzijdigheid van zoogdieren in de dinotijd - van de eerste mol aller tijden, tot zweefvliegers en beverachtige zwemmers. Ze laten zien dat eigenschappen die de huidige zoogdieren - waaronder wijzelf - nu nog hebben, stammen uit de dinotijd. En wat is er waar van het clichébeeld dat dinosauriërs overdag de dienst uitmaakten, en zoogdieren vooral ‘s nachts?

    Zoogdiertandje in Maastricht

    Maarten en Gijs bezoeken ook het Natuurhistorisch Museum te Maastricht - daar ligt een minuscule schat: een piepklein tandje van een zoogdiertje uit het Krijt: Maastrichtidelphys meurismeti. Paleontoloog John Jagt vertelt hoe dit tandje is ontdekt en waarom het erg bijzonder is. En hij legt uit hoe hij aan de hand van dat tandje weet hoe het hele dier er ongeveer heeft uitgezien. 

    Zoogdieren overleven, dino's niet... waarom?

    En we bespreken met Elsa ook het overleven van de zoogdieren - enkele soorten overleven de inslag met de asteroïde en dankzij die paar muisachtige doorzetters lopen wij nu rond. Waarom haalden de zoogdieren het wel, en de (niet vogel-) dinosauriërs niet? Elsa laat zien dat die gedachte niet zo simpel is als hij lijkt…

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • Eksik bölüm mü var?

    Akışı yenilemek için buraya tıklayın.

  • Zoogdieren? In een dino-podcast? JAZEKER. Vandaag glijdt onze blik omlaag, naar wat zich tussen de voeten van de reusachtige dinosauriërs afspeelt. Want als je dacht dat daar slecht kleine muisachtige zoogdiertjes zaten te trillen van angst, dan heb je het mis. Tussen de dinopoten was een revolutie gaande!

    Ons beeld van de dinotijd is niet compleet zónder naar de dieren te kijken die náást de dino’s leefden - en dit zijn ook nog eens onze voorouders! Wat is hun verhaal? Maarten en Gijs strikten Elsa Panciroli, een Schotse paleontologe en één van de wereldtoppers in haar werkgebied, om de evolutie van zoogdieren te beschrijven. En tot Gijs’ ergernis kunnen zij en Maarten het veel te goed met elkaar vinden: ook Elsa heeft een hekel aan T. rex en een grote voorliefde voor kakkerlakken. 

    ‘Beasts Before Us’

    Panciroli schreef het boek ‘Beasts Before Us’ om de vooroordelen tegen zoogdieren in met Mesozoïcum te weerleggen. Je bent geen ‘loser’, verliezer van de evolutie, als je als antwoord op de dinosauriërs steeds kleiner wordt. Zoogdieren wisten zich op een prachtige wijze te verfijnen.

    ‘Hyena-hagedis’ Anteosaurus

    We beginnen ons verhaal in het Carboon, ruim 300 miljoen jaar geleden, en schetsen hoe onze zoogdier-voorouders de wereldheerschappij bereiken - niet ná de dinotijd, maar al ervóór, in het Perm-tijdperk. De grootste vleeseter in die tijd was bijvoorbeeld Anteosaurus (let op: geen dino dus, ondanks de naam): stel je een 6 meter lange kruising voor tussen een gigantische hyena en een hagedis, met slagtanden en grote klauwen. 

    Moschops

    Elsa’s favoriete synapsid in deze aflevering is Moschops, een planteneter waarop waarschijnlijk veel gejaagd werd. Ze vergelijkt hem met een uitsmijter voor een nachtclub, en als je de afbeelding ziet snap je denk ik meteen waar ze het over heeft. 

    Massa-uitsterving

    Zoogdier-voorouders heersten over de wereld totdat er een uitsterving begon die zijn gelijke niet kent in de aardse geschiedenis. Het begon met aardbevingen en vulkaanuitbarstingen in Siberië, later overal op aarde, die minstens honderdduizenden jaren rook, hitte en giftige gaswolken de atmosfeer in stuwden. Deze uitbarstingen zetten kettingreacties in gang die het leven overal op de planeet vernietigden. Het had zelfs weinig gescheeld of de aarde was volledig ontdaan van alle levende wezens. Want 70% van al het leven op land - planten en dieren - kwam om, en zelfs 96% van al het leven in zee. 

    De dinotijd begint

    Toen de stofwolken letterlijk waren opgetrokken bleek de voorsprong en dominantie van onze zoogdiervoorouders verdwenen. Welke zoogdier-achtigen overleefden de ramp wél? Elsa ziet twee types: De eerste is lystrosaurus (zie afbeelding) een dier met een bizarre combinatie van slagtanden en een snavelachtige bek.  De tweede soort is niet zo sexy, maar ja: de cynodonten, kleine hondachtige zoogdieren, zijn écht onze voorouders. 

    Volgende week volgt deel 2 van dit verhaal en gaan Maarten, Elsa en Gijs kijken hoe het de zoogdieren in het Jura en Krijt vergaat. 

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • ‘Het lijkt wel een engel’ verzucht Gijs terwijl hij naar het kleine figuurtje tuurt dat vastzit in het steen, in Berlijn. De dunne pootjes zijn omgeven door een prachtige krans van veren. Vergeet T. rex maar, deze wereldberoemde Archaeopteryx is waarschijnlijk het duurste fossiel ter wereld. Wat weten we van deze dino-vogel?  

    Vogels = dino’s?

    Archaeopteryx is niet zo beroemd als T. rex of Triceratops, maar dit kleine dinovogeltje (zo groot als een raaf) is ontzettend belangrijk geweest voor ons beeld van dino’s - en daarmee van vogels. In deze aflevering zoeken Maarten en Gijs uit waarom en ze krijgen hulp van de beste kenners uit het vak. 

    Veren = vliegen?

    Samen met vriend van de show Ilja Nieuwland bezoekt Gijs in Berlijn het Museum für Naturkunde. Daar ligt, achter centimeterdik glas, het mooiste exemplaar van Archaeopteryx. En Maarten en Gijs praten met Dennis Voeten! Deze Nederlandse paleontoloog is dé expert die jaren onderzoek deed naar dit bijzondere vogeltje. Want hoe zit het nou met vogels en dino’s? En betekent het verenpak van Archaeopteryx ook dat het diertje kon vliegen - en hoe kun je dat bewijzen, tientallen miljoenen jaren later?

    Zelf zien: Ostromia in Teylers

    En tenslotte: als je een stuk van de beroemde dino-vogel met eigen ogen wil aanschouwen dan kan dat in Teylers Museum. Maarten en Gijs buigen zich ook daar over het glas. Alleen, heet dit exemplaar geen Archaeopteryx meer, maar is de naam veranderd in ‘Ostromia’ - een nóg unieker dier! Hoe dat kan legt paleontoloog Anne Schulp aan ons uit. 

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • In de dinotijd brak de wereld in stukken

    In deze aflevering staan Maarten en Gijs stil bij de wereld waarin de dinosauriërs leefden.  Dat was, bijna letterlijk, een heel andere dan die van nu. Want toen de eerste dinosoorten ontstonden konden ze namelijk nog lopend de hele aarde over. Alle werelddelen lagen bijeen geklemd in één groot supercontinent: Pangea. 

    Maar dat bleef niet zo: tijdens de gehele dinotijd versplinterde Pangea en vormde de aarde zich naar de wereldkaart die we nu kennen. Een proces waarbij gigantische krachten vrijkwamen en wat ook grote gevolgen had voor de ontwikkeling van dino’s overal ter wereld. 

    Wie bedenkt dit?

    Gijs en Maarten gaan samen met paleontoloog en geoloog Melanie During terug in de tijd. Wie bedacht als eerste dat de continenten zelf in beweging waren, en wie onderzocht en bewees die theorie van ‘continental drift’? Melanie vertelt ons over de Duitse Alfred Wegener, die kwam met het idee, maar die niet geloofd en veel uitgelachen werd. 

    ‘Girl talk’ 

    En we horen vervolgens hoe de Britse wetenschapster Marie Tharp de gegevens van sonarscans van de zeebodem analyseerde en hoe ze bewijzen vond voor beweging van de aarde. Maar óók zij werd lang niet geloofd: haar argumenten werden weggezet als ‘girl talk’. Reden voor de band The Amoeba People om een speciaal nummer aan haar leven te wijden.

    De weg van continenten

    Inmiddels is de theorie van Wegener en Tharp algemeen geaccepteerd. Maar hoe wérkt ‘continental drift’ en hoe weten we welke weg onze werelddelen de afgelopen jaren precies hebben afgelegd? Melanie laat ons zien hoe we dat exact kunnen terugvinden en bewijzen.

    Botenverhuur kan opdoeken

    En natuurlijk gaan we terug naar de dinotijd en we leggen je uit wat er in de drie dinotijdperken Trias, Jura en Krijt precies veranderde. Maarten en Melanie gaan als toetje nog wat verder en vertellen welke mogelijke vulkanische rampen ons in de toekomst nog wachten, en waarom duikscholen en botenverhuur aan de middellandse zee over 50 miljoen jaar niet meer bestaan!

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • Belgische mijnwerkers deden in de kolenmijn van het stadje Bernissart een geweldige ontdekking: er lag een kudde van tientallen Iguanodons begraven. Maarten en Gijs bezoeken deze reusachtige planteneters in Brussel en vragen zich af: hoe zijn deze dieren om het leven gekomen?

    Trots van België 

    De Iguanodons zijn dé trots van België en van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen - een lange naam voor wat in feite het allergrootste dino-museum van Europa is. In Brussel dwaal je door een immense, klassieke zaal vol dinosauriërs - zo staan er een Allosaurus, T-rex en Diplodocus - maar de show wordt gestolen door de verstilde groep grote planteneters, die rechtop staan opgesteld, in de ‘kangoeroehouding’. 

    Duimnagel als wapen?

    Zo hóren ze niet te staan, weten Gijs en Maarten inmiddels, maar paleontoloog Koen Stein legt uit waarom ze de Iguanodons toch in deze houding hebben gelaten. En hij vertelt ons van alles over het dier: van het eetgedrag - met ‘ruitvormige’ tanden - tot het vreemde wapen dat Iguanodon tot zijn beschikking had: een spitse duimnagel ongeveer zo groot als je onderarm. 

    Hoe stierven ze?

    Ook onthult Koen de theorie die Brusselse wetenschappers hebben over het overlijden van deze dieren. Dat is namelijk tegelijk gebeurd en er zijn genoeg aanwijzingen voor een bizar scenario. In deze aflevering nemen we je mee terug naar deze fatale gebeurtenissen. 

    Over de historische ontdekking

    De ontdekking van deze dieren, diep in de kolenmijn, veroorzaakte een schok in België - een ‘jonge natie’  die pas enkele decennia bestond. En historicus Shana van Hauwermeiren beschrijft ons wat er gebeurde van het eerste moment van ontdekking (de mijnwerkers dachten eerst dat ze goud hadden gevonden, zo is de legende) tot aan de bouw en opstelling in het museum in Brussel. De Iguanodons groeiden uit tot een spectaculaire publieksattractie, tot jaloezie van de Fransen. De mijn van Bernissart lag 20 km van de Franse grens verwijderd en zij zagen de hele kudde dus nét aan hun neus voorbij gaan.

    Iguanodons door de jaren heen

    En… omdat Iguanodon één van de eerste dino’s was die werd ontdekt, hebben wetenschappers al ruim honderd jaar lang geprobeerd hem af te beelden - samen met paleo-kunstkenner Esther van Gelder gaan we op reis langs al die afbeeldingen van Iguanodon: van een plompe, trage neushoorn tot het ranke dier in de verbeeldingen van nu. Hoewel, ‘rank’... daar zijn Maarten en Gijs het natuurlijk niet over eens.

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • Plateosaurus heeft geen grote kammen of tanden, maar toch is hij bijzonder! Want dit was één van de allereerste dinosauriërs ooit, één van de eerste planteneters ook, en als je beter kijkt dan zie je het begin van iets heel groots. Letterlijk. Want dit dier is het begin van de reusachtige langnekken die de rest van de dinotijd zouden rondlopen.

    In alle dinomusea

    De kans is groot dat je nog nooit van Plateosaurus hebt gehoord. En eigenlijk is het raar dat je hem niet kent, want hij staat gewoon in de meeste dino-musea. In Naturalis is het de eerste die je tegenkomt, en hij staat ook in het KBIN in Brussel. Alle reden om méér te weten te komen over deze dino.

    Dino-evolutie

    Want, altijd als we het over Tyrannosaurus, Diplodocus of Triceratops dan lijkt het net alsof die dieren plots ‘verschenen zoals ze waren’. In werkelijkheid komen deze dieren natuurlijk voort uit weer andere soorten. In de loop van miljoenen en miljoenen jaren veranderen dieren, botje voor botje, tand voor tand. En in zo’n hele vroege dinosaurus als Plateosaurus, die leefde in het Trias aan.

    Zuid-Duitsland

    Om het verhaal te vertellen van Plateosaurus kunnen we natuurlijk het beste afreizen naar de plek waar deze dieren massaal zijn opgegraven. Tussen de heuvels in het zuiden van Duitsland liggen de beroemde steengroeves van Trossingen en Tübingen. Daar worden al meer dan honderd jaar Plateosaurussen uit de rotsgrond gehakt. 

    Gebroken ellebogen

    En die werden bijvoorbeeld vervoerd naar het naburige Stuttgart. In het Naturkunde Museum Stuttgart gaan we spreken met paleontoloog Heinrich Mallisson. Hij is wereldwijd één van de grootste kenners van juist dit dier, en hij weet het antwoord op de vraag waarom wetenschappers decennia lang de ellebogen van deze arme dino hebben gebroken. Ook spreken we met de Nederlandse onderzoeker Joep Schaeffer, die (ook in Stuttgart) zich buigt over de oudste Plateosaurusbotten en -documenten die er zijn.

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • Toen de asteroïde 66 miljoen jaar geleden insloeg met de kracht van alle kernwapens op aarde en daarmee een einde maakte aan de dinotijd, waarom overleefden sommige dieren wel en andere niet? Onderzoeker Melanie During en haar team ontdekten dat T-rex, Triceratops en veel andere dino’s op het moment van inslag al met 10-0 achterstonden.

    Melanie wist te achterhalen op welk moment de asteroïde insloeg: toen het lente was op het noordelijk halfrond. Zij ging verder waar onderzoeker Jan Smit (zie aflevering 8 van seizoen 1, de asteroïde) ophield. En dat doen wij ook in dit ‘vervolg’: Maarten en Gijs spreken uitgebreid met Melanie over haar bijzonder ontdekking, die haar een publicatie in Nature opleverde.

    Dit bijzondere onderzoek voegt weer een nieuw puzzelstukje toe aan het mysterie van deze massa-extinctie - de vijfde grote in de geschiedenis van de planeet. En… wat zegt dit over de zesde: daar zitten wij nu middenin? De Verenigde Naties publiceerde laatst een video tegen klimaatverandering, waarin een Velociraptor-achtige dinosaurus de VN toespreekt. Hoe kijkt Maarten naar deze oproep van de VN? Wellicht niet zoals je verwacht…

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • 'Als je zo ontzettend groot bent dat je kop op 12 meter hoogte zit, hoe sterk moet je hart dan wel niet zijn?' verzucht Maarten terwijl hij langs de nekwervels omhoog tuurt. Gijs wil vooral weten hoe deze gigant zich verdedigde. 'Waar mik je op als vleeseter?' vraagt hij zich af. 'Hoe haal je een sauropode neer?'

    De hoogte in

    Er is nog zóveel meer te vertellen over de wonderlijke langnekken dat we er nog een aflevering aan besteden. Maar waar het bij Diplodocus met zijn horizontale nek nog mogelijk was op de grond te blijven, moeten we bij Brachiosaurus echt de hoogte in. Samen met Jonathan Wallaard, paleontoloog van het Oertijdmuseum, klimt Gijs omhoog om het reusachtige dier in de ogen te kijken.

    Vleeseters

    In de vorige aflevering hebben we gehoord hoe sauropoden zó groot konden worden. Nu willen we weten waarom dit zo’n slimme strategie was. En hoe verdedigden ze zich tegen de grote roofdieren uit het Jura-tijdperk, zoals Allosaurus en Torvosaurus? Samen met sauropodenkenner Koen Stein van het KBIN te Brussel bedenken we methodes om zo’n langnek te vellen. En… wat is de smerige ‘flesh grazing’ theorie?

    Hart zo groot als een mini

    Ook het hart van Brachiosaurus wordt besproken: dat moet reusachtig zijn geweest, ‘zo groot als een mini’. En als je het bloed wel tien meter recht omhoog moet pompen, hoe zat het dan met de bloeddruk van dit dier? We komen erachter dat een simpele handeling als ‘water drinken’ niet simpel moet zijn geweest.

    Lange tanden

    Wat meteen opvalt aan Brachiosaurus zijn z’n lange tanden, die bijna als pennen in zijn bek steken. Wat betekende dat voor zijn voedsel? Daarvoor gaan we te raden bij Femke Holwerda, Neerlands trots bij het beroemde Royal Tyrrell Museum in Canada. Zij is een expert op het gebied van sauropodentanden. Ze vertelt Gijs en Maarten hoe haar onderzoek niet alleen van alles vertelt over het dieet van deze dieren, maar ook over hun gedrag. 

    Jurassic Park: aaien?

    We eindigen deze aflevering met Jurassic Park. In de eerste film speelt Brachiosaurus een prachtige rol: “It’s a veggie-saurus Lex, a veggie-saurus”. Alan Grant klimt met de beide kinderen een boom in, en ze aaien een Brachiosaurus over de neus. Hoe verstandig is dat eigenlijk? Ilja Nieuwland denkt er het zijne van…

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • We hebben al zoveel dinosauriërs gezien en besproken. En toch staren we in verbazing naar deze Diplodocus, meters hoog en tientallen meters lang. Het dier vult de hele museumzaal. Sauropoden, ‘langnekdino’s’ zoals deze zijn de grootste dieren die ooit op aarde rondliepen. Hoe kónden ze zó groot worden? Hun eigen gewicht dragen, die nek omhoog houden, zoveel eten? In deze aflevering proberen Gijs en Maarten daarachter te komen.

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • De beide Velociraptors zijn opgesteld in volle aanvalshouding: ieder moment kunnen ze Maarten en Gijs bespringen. “Het voelt als die keukenscene in Jurassic Park,” zegt Maarten. “Maar toch klopt er iets niet… zijn ze niet wat aan de grote kant?” Hoe groot wás deze roofdino eigenlijk precies?

    We trappen het tweede seizoen van Dinocast af met de dino die wereldberoemd werd door zijn acteerprestaties in Jurassic Park. Daarvoor had nog nooit iemand van Velociraptor gehoord, maar vanaf ‘de keukenscene’ speelt iedere jonge dinofan met deze snelle en felle dino. 

    We reizen naar het Oertijdmuseum in Boxtel, waar dino-kenner Jonathan Wallaard een schedeltje en een grote klauw tevoorschijn haalt en ons uitgebreid vertelt hoe de échte raptor eruitzag. We praten over zijn snelheid, zijn belangrijkste wapens - de klauw en tanden - en hoe de raptors gejaagd moeten hebben. Deden ze dat écht samen?

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • Gijs en Maarten sommen in deze vooruitblik op het nieuwe seizoen alvast op wat voor heerlijks je te wachten staat de komende weken! We lopen de komende tien afleveringen even door en hebben voorpret over wat komen gaat.

    En we onthullen: in welk museum had Maarten corona (zonder dat hij dat wist natuurlijk), wat is zijn favoriete dino en wat eet hij het liefste tijdens de podcastopnames? (nee, géén pepermuntjes).

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • Welkom bij deze extra aflevering van Dinocast, tussen seizoen 1 en 2 in! Die was hard nodig, want we riepen jullie aan het eind van iedere podcastaflevering op om vragen te stellen… en dat hebben we geweten. In deze speciale Q&A aflevering beantwoorden Gijs en Maarten samen met - natuurlijk - Anne Schulp de meeste belangrijke en originele vragen.

    Hieronder staan de vragen die we in de uitzending behandelen.

    Dino-ogen

    Sicco wil graag weten of we iets kunnen zeggen over welke kleur ogen dino's hadden, en welke vorm die waren?

    Brullen, koeren, of iets anders?

    Myrthe was één van de vele luisteraars die meer wilde weten over de geluiden die dinosauriërs maakten. Brulden ze wel? Of was het een ander geluid?

    T-rex of Triceratops: wie was sneller?

    Corné wil graag weten of Triceratops snel genoeg was om een T-rex te ontlopen - en in algemene zin: hoe kun je onderzoeken hoe snel een dinosaurus liep?

    Is het ‘de T-rex’ of gewoon T-rex?

    Luisteraar Sid had een héle originele vraag: waarom worden er bij dino's geen lidwoorden (de, het en een) gebruikt om ze aan te duiden?

    Hoe oud werden dinosauriërs gemiddeld?

    Leefden deze dieren ongeveer net zo lang als wij, zijn er grote verschillen - en hoe weten we dat? Vraagt Joelle zich af.

    De ‘rugvin’van Dimetrodon en Spinosaurus

    De zevenjarige Aidan wil graag van ons weten waarom Dimetrodon en Spinosaurus grote rugzeilen hebben. Waar dienden die precies voor?

    De ‘Stegosaurus’ van Angkor Wat

    “Als dinosauriërs miljoenen jaren geleden zijn uitgestorven, hoe verklaren jullie dan de uitgehakte Stegosaurus-afbeelding in een tempel in Angkor Wat in Cambodja?” vraagt Methan zich af. En hij vervolgt breder: “Hoe verklaren jullie überhaupt dat veel oude culturen over grote groene monsters en draken spreken? En dat terwijl mensen volgens de wetenschap nooit met dino’s hebben geleefd.”

    66 Miljoen jaar, of ‘enkele tienduizenden’?

    Verschillende luisteraars vragen zich ook af hoe we zo exact kunnen weten hoe oud dinobotten zijn.

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.
  • We hebben het tot nu toe alleen maar over dieren gehad, maar hoe zag hun wereld er eigenlijk uit? Wat groeide er in de reusachtige tropische bossen van de dinotijd? Wat aten dinosauriërs precies? Planten hebben in die miljoenen jaren, net zoals dinosauriërs, óók enorme veranderingen ondergaan. Paleobotanica Han van Konijnenburg legt ons uit welke precies.

    Plantenfossielen

    Je kent ze vast wel: de donkere, scherpe afdrukken van planten in steen. De plantenfossielen op deze pagina behoren tot de collectie van Han zelf. Maar een plant bestaat alleen maar uit zacht materiaal - hij heeft geen botten, of nagels of tanden. Hoe wordt een plant dan eigenlijk een fossiel? Han legt ons uit hoe deze prachtige ‘afdrukken’ in het gesteente ontstaan.

    Dinodrollen

    Ook gaat het veel over ‘coprolieten’, wat een chique woord is voor ‘versteende poep’. Ook zulke dinodrollen zijn een prachtige bron voor paleobotanici, die er op die manier achter komen welke planten door welke dino’s werden gegeten. Maar dat is een lastige klus, want je peutert ze niet zomaar open, en: hoe weet je van welke dinosaurus deze drol was?

    Yara, Jura en Krijt

    We gaan met Han terug naar de twee belangrijkste periodes uit de dinotijd: het Jura en het Krijt. Ze beschrijft hoe de wereld er toen uitzag en welke veranderingen de planten hebben ondergaan. Vooral toen (waarschijnlijk) aan het begin van het Krijt de bloemplanten ontstonden betekende dat voor veel dinosauriërs een verandering van dieet. En ‘Yara’? Dat is het babypoesje dat bij Han in huis woont en onze opnames voortdurend prettig ontregelt!

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.
  • Wat zou je ervan hebben gemerkt, als je een Tyrannosaurus of Triceratops was, 66 miljoen jaar geleden? Rustig rondsjokkend op een tropisch warme ochtend. Een uur later waren ze dood. Aardbevingen, een regen van gloeiende druppels glas, tsunami's van honderden meters hoog maakten een definitief einde aan de dinotijd. Maar... er ontstond ook ruimte voor nieuw leven.

    Bizarre verhalen

    Gijs en Maarten bladeren door hun oude dinoboeken en constateren dat vroeger de meest bizarre theorieën de ronde deden over het uitsterven van de dinosauriërs: virussen, klimaatveranderingen, vulkaanuitbarstingen, zouden de oorzaak zijn. Ook kleine zoogdieren kregen de schuld: ze zouden massaal de dino-eieren hebben opgegeten.

    De echte oorzaak

    De échte oorzaak is nu bekend en daar gaan we het over hebben: de asteroïde die met een geweldige klap insloeg op aarde. Inmiddels weten we waar dat gebeurde en ook wat er zich de dag van die inslag van uur tot uur moet hebben afgespeeld.

    Wereldwijde expert

    Daar praten we over met één van de grootste experts op dit gebied: professor Jan Smit. Hij is één van de ontdekkers van de oorzaak van dit ‘massa-extinctie-event’, deed er 50 jaar onderzoek naar en verzamelde wereldwijd bewijzen. In Dinocast zet hij op een rij hoe hij erachter kwam dat een asteroïde de oorzaak was.

    De fatale dag van minuut tot minuut

    Hoe kun je 66 miljoen na dato nog zien wat er zich op die fatale ochtend van minuut tot minuut afspeelde? Jazeker. Samen met Jan Smit ontrafelt Gijs wat er gebeurde op die fatale dag voor de dinosauriërs - maar tegelijkertijd de dag waarop de basis gelegd werd voor de dominantie van zoogdieren en uiteindelijk ook voor ons, de mens.

    Waarom de dino’s stierven

    Smit verklaart ook waarom de de ene groep (dinosauriërs, zwemmende of vliegende reptielen) uitstierf terwijl de andere (zoogdieren) overleefde. Want zo simpel als het misschien klinkt, is het niet.

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.
  • ‘Stel: hij wordt levend, wij staan hier met onze microfoons, en hij dreigt ons op te vreten,’ vraagt Maarten terwijl hij de T-rex voor ons recht in de open bek staart. ‘Hadden we dan kunnen ontsnappen?’ Het is één van de vele vragen die we op paleontoloog Anne Schulp afvuren. Want er valt veel te vragen over ‘Trix’, de Tyrannosaurus rex van museum Naturalis - één van de meest complete en bijzondere t-rex skeletten op aarde. En: Anne’s antwoorden gaan je absoluut verrassen!

    Een grote bek op pootjes

    De naam zegt het al: dit is de koning (latijn: rex’)’van de dinosauriërs. En Tyrannosaurus was met zijn grootte, kracht en tanden als dolken ook de dominante dinosaurus op het hoogtepunt van de dinotijd. Maar zoals bij een echte koning vaak ook het geval is, is ‘T-rex’ omgeven met mythes en legendes. Wat klopt er van jouw beeld van Tyrannosaurus?

    Had T-rex veren?

    Anne Schulp heeft de botten van ‘zijn’ T-rex (samen met het team van Naturalis heeft hij Trix uitgegraven en naar Nederland gehaald) al jarenlang bestudeerd en komt met de laatste ontdekkingen over deze vleeseter: had T-rex veren of haren? Hoe joeg hij op zijn prooien, en deden de volwassen dieren dat op een andere manier dan ‘tieners’? En, hoe weet Naturalis eigenlijk dat Trix een vrouwtje is?

    Vechtsporen en (te) heftige seks

    We komen te weten dat aan het skelet van Trix te zien is dat het dier in alle opzichten een veelbewogen leven heeft gehad: van vechtsporen tot botwoekeringen en - waarschijnlijk - zelfs sporen van (te) heftige seks. Ook bekijken we een 3d-scan van Trix’ hersenen. Wat vertelt de vorm daarvan ons over haar gedrag?

    ‘Monsterisering’ van T-rex

    Al tientallen jaren lang bestaat er eigenlijk maar één plaatje van Tyrannosaurus rex: de ‘heerser van de dinowereld’ die je met woeste ogen en wijdopen bek, brullend en kwijlend aanvalt. ‘We zien dinosauriërs graag als monsters en dat is geen goede zaak,’ vertelt Esther van Gelder. In deze aflevering legt ze uit wat daar mis mee is.

    Hoofdrolspeler in Jurassic Park

    En vaste prik aan het einde van iedere aflevering: onze Jurassic Park review! T-rex is de absolute koning van de Jurassic Parkfilms en de hoofdrolspeler in de meest iconische filmscènes. Sterker nog: naar aanleiding van de fragmenten is veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar het uiterlijk en de prestaties van Rex. Gijs bespreekt samen met Anne en historicus Ilja Nieuwland de T-rex uit de eerste film. Kon hij werkelijk zo hard lopen dat hij een wegrijdende jeep inhaalde? En... waarom zijn in de film z’n beide voorpootjes gebroken?

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.
  • ‘Ze klinken als héle onaangename dieren, moet ik zeggen’ onderbreekt Maarten van Rossem lachend het enthousiaste verhaal van paleontoloog Anne Schulp. En hij heeft gelijk: het is lastig sympathie op te brengen voor het meest gevaarlijke zeereptiel dat ooit op aarde zwom: de Mosasaurus. Maar fascinerend is hij wél. In deze aflevering hoor je er alles over.

    Pronkstuk

    Maarten en Gijs bezoeken Teylers Museum in Haarlem, waar het allereerste mosa-skelet wat ooit (in de wereld) gevonden werd nog steeds één van de pronkstukken is. Wat was er zo bijzonder aan dit zeeroofdier dat de concurrerende plesiosaurussen en ichthyosaurussen (bekend uit de vorige Dinocast-aflevering) wist te verdrijven? Anne Schulp beschrijft ons hoe dat de Mosasaurus lukte - hij deed zelf jarenlang onderzoek naar dit dier.

    T-rex van de zee

    Anne beschrijft het dier als ‘de Tyrannosaurus rex van de zee’ en dat is geen vreemde vergelijking. Want ook in de mosasaurus is alles afgestemd op die enorme bek, met meerdere uitklapbare kaken en tanden zo groot als kleine banaantjes.

    Door de Fransen gestolen

    De oudste Mosa ligt in Teylers Museum, maar de beroemdste schedel, ook opgegraven in de Nederlandse mergelgroeve, ligt in… Parijs. De Fransen hebben de schedel gestolen en weigeren tot op de dag van vandaag hem terug te geven. Maarten en Gijs gaan dieper in op dit verhaal. Zou Nederland hem nogmaals moeten terugclaimen?

    Mosasaurus in Jurassic Park

    En vaste prik aan het einde van iedere aflevering: onze Jurassic Park review! In één van de iconische scènes van Jurassic World hapt een indrukwekkende mosasaurus van wel 40 meter lang een haai van een vishaak alsof het een snoepje is. Maar wat klopt er van de Mosa in de JW-films? Zijn afmetingen, zijn tanden, zijn kleur? We bespreken het met historicus Ilja Nieuwland.

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • In de aflevering van vandaag gaan we naar zee! Maar het is echt uitkijken in de tropische wateren van het Jura en Krijt. Want hier zwemmen zwaarbewapende reptielen rond. We bespreken er twee: de razendsnelle Ichthyosaurus, die de stroomlijn had van een dolfijn, maar zo groot kon worden als een walvis. En Plesiosaurus met zijn lange nek, wat bij nader inzien een slimme vishengel blijkt te zijn.

    Domineerden de wereldzeeën

    Maarten en Gijs bezoeken de fossielenzalen van Teylers Museum in Haarlem en bespreken samen met Anne Schulp de verschillen tussen beide dieren. Beiden domineerden ze tientallen miljoenen jaren al het leven in zee, maar ze deden dat op een hele andere manier: de één door zijn ongelooflijke snelheid, de ander met vier flippers en een hele lange nek.

    Bestaat ‘het monster van Loch Ness’?

    En we vragen ons deze aflevering ook af: zou het kunnen dat Nessie toch bestaat? (Om eerlijk te zijn vraagt Gijs zich dat af, voordat Maarten en Anne hem weghonen, maar dat terzijde). Als Anne uitgelachen is gaat hij toch even serieus in op het vraagstuk. Want na meer dan 1000 jaar is de legende nog springlevend. Nog steeds speuren duizenden toeristen per jaar de wateren van Loch Ness af op zoek naar een teken van leven van dat prehistorische monster met koosnaampje ‘Nessie’. En zelfs de afgelopen jaren gaan er nog ploegen wetenschappers op onderzoek uit.

    Eerste afbeelding ooit gemaakt

    En zowel Ichthyosaurus als Plesiosaurus komen niet voor in de Jurassic Park films, maar ze komen beiden wél voor op de allereerste tekening van voorhistorische dieren ooit gemaakt: ‘Duria Antiquior’. Samen met paleokunst-expert Esther van Gelder bekijken we deze afbeelding en Esther vertelt ons het bijzondere verhaal wat erbij hoort: over de arme paleontologe Mary Anning, wiens leven recent verfilmd werd met Kate Winslet in de hoofdrol.

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.
  • In deze aflevering kijken we omhoog: in het Trias, Jura en Krijt werd het luchtruim vooral bevolkt door pterosauriërs. We komen erachter hoe weinig we eigenlijk weten van deze vliegers - maar na deze aflevering is dat afgelopen! En... er blijkt een dier te zijn vernoemd naar Maarten van Rossem. Welk dier?

    Maarten en Gijs bewonderen de 'Nederlandse' ptero die in de dinozaal van museum Naturalis hangt, met de bijzondere naam: ‘Coloborhynchus Spielbergi’ Gijs zoekt degene op die het dier zijn naam gaf: de Nederlandse ptero-expert André Veldmeijer.

    Aparte kammen en kleuren

    Gijs reist af naar Drenthe en spreekt met paleontoloog André Veldmeijer - hij is in ons land de expert op het gebied van Pterosauriërs. Hij heeft een antwoord op al onze vragen - bijvoorbeeld: hoe vlogen deze dieren eigenlijk - en hoe kwamen ze van de grond? Hadden Pterosauriërs een vacht, en welke kleur? Broedden ze op eieren, zorgden ze voor hun jongen?

    We komen erachter dat er tientallen soorten zijn, ieder met hun eigen aparte kam op de kop. Waar dienden deze - soms werkelijk reusachtige - stellages voor?

    Ontdekking

    Ook vertelt André Veldmeijer over zijn ontdekking van de ‘Coloborhynchus Spielbergi’ als aparte soort. Hij is de enige Nederlander die een ptero mocht ‘vernoemen’. Hoe kwam hij erachter dat hij een unieke soort had ontdekt? En welke naam mag je het dier dan geven? Die van jezelf, je moeder, je partner. En… waarom koos hij dan voor Spielberg?

    Pterosauriërs in Jurassic Park

    En vaste prik aan het einde van iedere aflevering: onze Jurassic Park review! In Jurassic Park II, The Lost World lopen paleontoloog Grant en zijn metgezellen de immense ptero-kooi binnen, met noodlottige gevolgen. We bespreken die scenes met André: hoe beoordeelt hij de pteranodons? En ook in de Jurassic Worldfilms tillen pterosauriërs geregeld mensen op. Zouden ze dat écht hebben gekund?

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • Deze aflevering van Dinocast gaat over een reeks onopgeloste sterfgevallen. De lichamen lagen begraven op een woeste en eenzame plek. De boeren van wie dit land is, hadden lang geen enkel idee dat er zich op hun terrein een massagraf bevond. Hoe de slachtoffers zijn gestorven is een raadsel, maar we weten al wel: de lichamen zijn na hun dood nog verplaatst. Dit gaat natuurlijk niet over mensen, maar over Triceratopsen ;-)

    Cold case: Wat is er met ze gebeurd?

    Want de afgelopen jaren ontdekte een Nederlands onderzoeksteam het allergrootste graf van Triceratopsen in de geschiedenis: zo’n zeven dieren bij elkaar. Een unieke vondst van meer dan 1000 botten. Kouder dan dit worden Cold Cases niet, maar toch: samen met Triceratops-onderzoeker Jimmy de Rooij, die de dieren opgroef en onderzocht, proberen we uit te vinden wat er zo’n 66 miljoen jaar geleden moet zijn gebeurd.

    Op expeditie

    Ook bespreken we hoe het is om dinosaurussen op te graven: jaarlijks gaat er een Naturalis-team van geschoolde vrijwilligers naar de VS om daar te graven en te onderzoeken. Jimmy vertelt ons hoe dat er allemaal aan toegaat.

    Jurassic Park: Dilophosaurus

    En vaste prik aan het einde van iedere aflevering: onze Jurassic Park review! Triceratops bespraken we de vorige aflevering al, dus deze aflevering kijkt Gijs met historicus Ilja Nieuwland naar de beroemde scene waarin de gezette ICT-er Nedry van de weg schiet en een Dilophosaurus tegen het lijf loopt.

    De Dilophosaurus in de film heeft een grote nekkraag waarmee hij Nedry angst aanjaagt, en spuugt grote klodders gif in zijn ogen. Maar... is er enige wetenschappelijke basis voor deze creatieve toevoegingen?

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.