Episodes

  • De laatste dagen van november 1982 schreven geschiedenis. De jongste premier van de twintigste eeuw trad aan in een dramatische sociaaleconomische en financiële crisis, een energiecrisis en grote spanningen tussen Moskou en het Westen. Het aantreden van Ruud Lubbers en zijn nieuwe kabinet zorgde onmiddellijk voor een van de grootste doorbraken in de historie van de Nederlandse economie: het Akkoord van Wassenaar. Jaap Jansen en PG Kroeger bespreken wat er in die dagen gebeurde achter de schermen, prikken legendes door en trekken lessen voor de crisis van 2022.

    FNV-voorzitter Wim Kok was er eerlijk over: “Het was een noodsprong." Ondernemersvoorzitter Chris van Veen noemde de plannen van het nieuwe kabinet ‘faliekant verkeerd’. De premier en zijn 'sterke man' in dat kabinet, minister Jan de Koning van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, vonden dat helemaal niet erg. Dit dwong immers 'de polder' zijn knopen te tellen.

    De Koning dreigde doodleuk met een 'loonpauze' en het drong al snel door dat hij alle salarissen in de marktsector voor 4 jaar zou bevriezen. “Als het niet kan zoals het moet, dan moet het maar zoals het kan”, was niet voor niets een bekend motto van hem. Kok en Van Veen kropen in paniek bijeen en vonden elkaar vlak voordat Lubbers in de Tweede Kamer zijn regeringsverklaring zou uitspreken. Hoe dat ging is een spannende detective.

    De gebeurtenissen van deze dagen en weken werden de bron van gevleugelde woorden en ook van mythen. ‘Vanuit een positieve grondhouding’ tot ‘inlegvel’. En van het eerste besef van Lubbers' oneindige creativiteit en het eerste moment dat zijn Lubberiaanse toverformules ook zijn collegaministers konden onthutsen. Schatkistbewaarder Onno Ruding was decennia later nog buitengewoon pissig. 

    Sinds 1982 werd de roep om 'een tweede Wassenaar' keer op keer gehoord. Afgelopen week weer in de Eerste Kamer. Jaap en PG analyseren hoezeer de huidige economische crisis exact de omgekeerde is van die van de Lubbers-jaren. Dat maakt zo'n renaissance van Wassenaar een nog spannender gedachte. De ingrediënten liggen zelfs al klaar. De polder dringt dan ook flink aan: “Kabinet ga aan de slag!”

    ***

    Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show!

    Heb jij belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Dat zou helemaal mooi zijn! Stuur voor informatie een mailtje naar [email protected]

    Een van onze adverteerders is Bamigo. Korting op je eerste bestelling krijg je met code: bron25(en in de Black Friday periode krijg je die korting sowieso!)

    ***

    Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier

    ***

    Verder kijken

    Andere Tijden: het geheim van Ruud Lubbers (2013)

    De Wim Kok Tapes (IISG)

    ***

    Verder luisteren

    261 - Mariëtte Hamer en de kunst van het voorzitten - een masterclass

    216 - Crisis op komst: Nederlandse economie loopt vast door tekort aan technisch geschoolde arbeidskrachten

    213 - Van Agt/Den Uyl/Terlouw (1981), de verschrikkelijkste kabinetsformatie ooit

    BB 164 - Dries van Agt, eigenzinnig politicus, paradijsvogel, wereldburger

    127 - De geheime politieke memoires van Ruud Lubbers

    BB 119 - Elke machtsoverdracht in het CDA is een drama

    110 - Overleggen in crisistijd: Hans de Boer en Han Busker, voorzitters van de Stichting van de Arbeid

    BB 64 - Wim Kok, een leven op eigen kracht - gesprek met biograaf Marnix Krop

    Afl. 55 – PG: de geboorte van het Poldermodel

    Afl. 40 – SER-voorzitter Mariëtte Hamer over polder en pensioen

    09 - Special: leven en werk van Wim Kok. Met Jeltje van Nieuwenhoven, Joop van den Berg, Gijs van Dijk en PG Kroeger

    ***

    Tijdlijn

    00:00:00 – Deel 1

    00:43:11 – Deel 2

    00:58:28 – Advertentie Bamigo + Deel 3

    01:23:29 – Einde 

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • Ze kwam ter wereld op 15 november 2022. In Manilla op de Filipijnen. De acht miljardste aardbewoner, 11 jaar nadat de zeven miljard was bereikt. Dit maakt 2022 nu al een jaar waarin de wereldgeschiedenis een wending neemt, want vanaf nu gaat het tempo van die toename fors omlaag tot ergens tussen 2080 en 2100 een piek van ruim tien miljard bereikt wordt. Jaap Jansen en PG Kroeger bespreken deze geopolitieke en demografische mijlpaal en wat hiervóór gebeurde, te beginnen bij het jaar nul.

    Aan het begin van de christelijke jaartelling was de aardbol bevolkt met zo'n 200 miljoen mensen, waarvan een derde in het Imperium Romanum. Het duurde nog 1800 jaar voordat de wereld 1 miljard telde.

    Dit laat wel zien hoe revolutionair de ontwikkelingen in de 19e eeuw van industrialisatie, technologische innovatie en expansie van landbouwproductie waren. En hoezeer dit in ‘onze’ twintigste en eenentwintigste eeuw diep heeft doorgewerkt. Jaap en PG gaan in op de geopolitieke omwentelingen die er het gevolg van waren. De opkomst van de Verenigde Staten van Amerika was in hoge mate demografisch bepaald door een massale immigratie van gretige, jonge mensen uit vooral Europa.

    Juist in de afgelopen honderd jaar waren de gevolgen van deze veranderingen diepgaand. Zo zorgden heftige omwentelingen en hongersnoden in China in de jaren 1960 voor opvallende breuken in de groeitrend en inmiddels begint het qua bevolking te krimpen. Dramatisch zijn de dalende cijfers van Rusland. De strategie van Xi en Poetin worden hierdoor merkbaar bepaald.

    De toekomst van de wereldbevolking en de grootmachten is dan ook een fascinerend thema. Zijn de verhoudingen nu 1-1-1-4 miljard [Amerika, Europa, Afrika, Azië] gaat dit naar 1-1-4-5 tegen 2100. Zo wordt Nigeria het derde land in omvang na India en China. Onderliggende culturele en economische ontwikkelingen zijn hier van diepgaande betekenis. En deze zijn in hoge mate weer politiek bepaald.

    Zo is het geen toeval dat de Nigeriaanse oud-minister van Financiën, dr. Ngozi Okonjo-Iweala, in een eerdere aflevering van Betrouwbare Bronnen al benadrukte dat zij zeer inzette op de onderwijskansen van meisjes en daarmee hun toekomstperspectief. De cijfers geven haar gelijk. De snelheid waarmee hierin geïnvesteerd wordt, bepaalt bijvoorbeeld hoe snel het aantal geboorten daalt en de kansen op welvaart en onafhankelijkheid van vrouwen in nog hoger tempo zullen toenemen. De trend is positief maar nog lang niet krachtig genoeg.

    De landen die vanwege hun bevolkingsgroei zorgen blijven baren zijn niet toevallig naties als Afghanistan, Irak, Congo en Subsahara Afrika. Ook hier is de verbinding met politiek en opbouw van de samenleving pijnlijk duidelijk. Falende staten zijn ook demografisch risicozones. Historie, politiek, sociale samenhang en demografie hangen dan ook in hoge mate samen.

    ***

    Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show!

    Heb jij belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Dat zou helemaal mooi zijn! Stuur voor informatie een mailtje naar [email protected]

    Een van onze adverteerders is Bamigo. Korting op je eerste bestelling krijg je met code: bron25(en in de Black Friday periode krijg je die korting sowieso!)

    ***

    Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier

    ***

    Verder kijken

    Persconferentie Verenigde Naties op 15 november 2022

    ***

    Verder luisteren

    305 - Andrea Wulf, Hoe rebelse genieën twee eeuwen later nog ons denken, cultuur en politiek beïnvloeden

    262 - Waarom India - ook voor Nederland - steeds belangrijker wordt

    259 - De omgevallen boekenkast: leestips van PG!

    58 - PG over 70 jaar China, de Volksrepubliek van Mao, Deng en Xi

    185 - De Amerikaanse Burgeroorlog (1): Black Lives Matter en George Floyd, hoe de burgeroorlog op de VS nog altijd zijn stempel drukt

    228 - De Amerikaanse Burgeroorlog (2): hoe Abraham Lincoln onvoorbereid de strijd in ging

    263 - De Amerikaanse Burgeroorlog (3): de overwinning van Abraham Lincoln en Ulysses Grant

    ***

    Tijdlijn

    00:00:00 – Deel 1

    00:38:50 – Deel 2

    01:00:32 – Bamigo advertentie + Deel 3

    01:21:09 – Einde 

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • Missing episodes?

    Click here to refresh the feed.

  • De tussentijdse verkiezingen van 2022 in de Verenigde Staten waren historisch. Joe Biden behield zijn Democratische meerderheid in de Senaat en verloor veel minder zetels dan verwacht in het Huis van Afgevaardigden. En hij kreeg voor elkaar wat in 1934 voor ’t laatst een president halverwege zijn eerste termijn lukte: meer gouverneurs voor zijn partij.

    Jaap Jansen en PG Kroeger duiken met Amerikakenner Pirmin Olde Weghuis daarom in de finesses van de 'midterms', de minder bekende maar significante gebeurtenissen en uitslagen en de signalen en kansen die die uitslagen geven voor 2024 en soms vele jaren en decennia daarna.

    Hoe nipt soms ook, de Democraten wonnen staten in de Senaat, districten in het Huis en governor’s mansions die eigenlijk allang afgeschreven waren. En vooral daar waar ze die het meest nodig hadden: in de krapste, steeds weer spannendste 'swingstates' in 'the Blue Wall' van de 'Rustbelt'. Hoe kon dat?

    Pirmin wijst op een opvallend brede electorale 'revival' in staten als Wisconsin, Michigan, Pennsylvania en Arizona, waar Bidens aanhang soms alle sleutelposten won en zelfs de regionale parlementen kon veroveren. Blijkbaar had ook het vurige pleidooi van Biden voor het beschermen en bewaren van de democratie als zodanig meer kiezers gemobiliseerd en geraakt dan ooit gedacht.

    PG en Pirmin wijzen nog enkele opvallende winnaars aan. Vader en dochter Cheney bijvoorbeeld. Maar ook Chuck Schumer als meerderheidsleider in de Senaat.

    Verliezers zijn er natuurlijk ook. En hoe. De Make America Great Again beweging rond Donald J. Trump bleek vooral schadelijk voor de Republikeinse partij. De Democraten moesten pijn lijden in grote staten met veel kiesmannen in 2024. In New York en Florida haalden ze zeperds en in Texas moest de vaker verwachte doorbraak opnieuw worden verdaagd. Hier zijn wendingen gaande die nog decennia zullen doorwerken.

    Zulke ontwikkelingen en cijfers wijzen erop dat het in 2024 bij de presidentsverkiezingen opnieuw heel spannend wordt. In de GOP breekt nu al een ‘burgeroorlog’ uit, want Trump heeft zich meteen opgeworpen als kandidaat.

    Voor de Democraten is het niet minder complex. Pirmin wijst erop dat het opnieuw kandideren van een zittende president bijna altijd gunstig uitpakt. Maar kan, wil en durft Joe Biden een tweede termijn aan in de leeftijd van 82 tot 86? Volgens PG wordt Barack Obama hier de ‘kingmaker’. Zijn steun en de timing ervan kunnen in de loop van 2023 beslissend zijn.

    Tot slot poetsen Pirmin en PG hun glazen bol op. Als Biden bedanken zou komt bij de Democraten een nieuwe generatie naar voren met een vrouw als presidentskandidaat uit de Blue Wall en een 'explainer in chief' als haar secondant. Bij de Republikeinen - als Trump het niet redt - zou van die nieuwe generatie een zwarte senator uit het Zuiden of anders toch nog Mike Pence als ultiem compromis boven kunnen komen drijven.

    En alles wordt voorlopig overschaduwd door de drang naar totale dominantie door Trump. Als hij bij de Republikeinen te veel tegenstand ondervindt, dan kon hij heel wel eens solo gaan, ook tegenover zijn oude partij dus! Niets is zeker, zoals eigenlijk altijd ‘in the land of the free and the home of the brave’.

    ***

    Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show!

    Heb jij belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Dat zou helemaal mooi zijn! Stuur voor informatie een mailtje naar [email protected]

    Een van onze adverteerders is Bamigo. Korting op je eerste bestelling krijg je met code: bron25(en in de Black Friday periode krijg je die korting sowieso!)

    ***

    Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier

    ***

    Verder luisteren

    289 - Donald Trump als gevaar voor de democratie - Joe Biden en zijn strijd voor de ziel van Amerika

    281 - Fourth of July: Amerika reisgids voor politieke junkies

    206 - 'Aardverschuiving': Michael Wolff over Donald Trumps laatste dagen als president. En: zijn bezoek aan Mar-a-Lago

    202 - 4th of July: Joe Biden in het spoor van LBJ (met als gast: Jan Paternotte)

    159 - Washington DC: na de afgang van Trump optimisme over Biden en Harris

    150 - De memoires van Barack Obama

    146 - Amerikaanse presidentsverkiezingen: de machtsoverdracht

    185 - De Amerikaanse Burgeroorlog (1): Black Lives Matter en George Floyd, hoe de burgeroorlog op de VS nog altijd zijn stempel drukt

    228 - De Amerikaanse Burgeroorlog (2): hoe Abraham Lincoln onvoorbereid de strijd in ging

    263 - De Amerikaanse Burgeroorlog (3): de overwinning van Abraham Lincoln en Ulysses Grant

    ***

    Tijdlijn

    00:00:00 – Deel 1

    00:35:23 – Deel 2

    00:48:19 – Advertentie Bamigo + Deel 3

    01:30:12 – Einde 

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • "Een hondenbaan, maar een mooie hondenbaan." Zo noemt Paul Rosenmöller in zijn memoires het werk dat hij deed als aanvoerder van de fractie van GroenLinks in de Tweede Kamer. Veel van zijn collega's van nu zullen hem dit zuchtend nazeggen. Niet in het minst VVD-fractieleider Sophie Hermans, die vorige week hulp nodig had van VVD-premier Mark Rutte nadat ze in haar eentje haar fractie niet kon overtuigen.

    Jaap Jansen en PG Kroeger bespreken wat een fractievoorzitter succesvol maakt. Ze trekken tien lessen.

    De parlementaire historie kent voorbeelden van indrukwekkende politieke chefs - van Carl Romme tot Joop den Uyl - maar nog veel meer van hen die die functie niet overleefden. Van Elco Brinkman tot Ad Melkert en recent nog Lilianne Ploumen. Waaraan ontbrak het hen?

    1] Je moet een schaap met vijf poten zijn. De noodzakelijke eigenschappen zijn een optelsom van kwaliteiten die bijna niemand allemaal tegelijk kan bezitten. Je moet een goede spreker zijn, een briljant onderhandelaar en soms ook een beul. Discipline bevorderen en een wij-gevoel geven. En nog veel meer.

    2] Je moet vooral je collega-fractieleden laten schitteren en zo je eigen competentie doen glanzen.

    3] Je moet de onbetwiste tolk van de partijlijn zijn en die rol aan niemand anders toestaan.

    4] Ze moeten allemaal een beetje bang voor je zijn.

    5] Hoe minder je uitstraalt dat je vooral bezig bent met je eigen politieke perspectieven (het Torentje!), hoe effectiever je werkt.

    6] Identificatie van een fractieleider met één politiek thema geeft haar of hem kleur. Je met elk onderwerp bemoeien frustreert de fractie en collega-leiders.

    7] Een fractievoorzitter moet politiek ‘ademen’. Vis in het water, genieter van het spel, liefhebber van macht en icoon van de democratie willen zijn.

    8] Je moet geen al te opzichtige hobby’s hebben. Maar een eigenzinnigheidje hier en daar geeft je leiderschap kleur.

    9] "I Demand Loyalty". Een fractieleider moet iets van LBJ hebben.

    10] Gezag krijg je en dwing je nooit af. Thatcher zei: "Being in power is like being a Lady. If you have to say you are, you're not."

    Bij elk van die 10 presenteren Jaap en PG talloze voorbeelden van toen en nu, van aanvoerders die daarin uitblonken of juist de mist in gingen.

    En Sophie Hermans dan? Hoe zij opereerde in de VVD-asielcrisis werd in het licht van deze tien wetten misschien wel helemaal verkeerd begrepen. Dat bleek toen Mark Rutte drie dagen later het woord nam…

    ***

    Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show!

    Heb jij belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Dat zou helemaal mooi zijn! Stuur voor informatie een mailtje naar [email protected]

    Een van onze adverteerders is Bamigo. Korting op je eerste bestelling krijg je met code: bron25 (en in de Black Friday periode krijg je die korting sowieso!)

    ***

    Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier

    ***

    Verder luisteren

    294 - Algemene Beschouwingen 2022: samenwerking vanuit fundamentele overtuigingen. En: de wappies als verliezer

    293 - Hoe houd je een boeiende toespraak en wat moet je vooral niet doen?

    261 - Mariëtte Hamer en de kunst van het voorzitten - een masterclass

    202 - 4th of July: Joe Biden in het spoor van LBJ

    173 - Onder de pragmatische Mark Rutte werd de VVD de grootste, maar ook kwetsbaar

    169 - Vijftien jaar Partij voor de Vrijheid van Geert Wilders

    145 - Forum voor Democratie en de alleenheerschappij van Thierry Baudet

    134 - 40 jaar CDA, 10 jaar CDA-congres in de Rijnhal. 'Doe dit ons land niet aan'

    131 - Het debat van het jaar: Roderik van Grieken over de Algemene Beschouwingen

    BB 127 – De geheime politieke memoires van Ruud Lubbers

    BB 119 – Elke machtsoverdracht in het CDA is een drama

    64 - Wim Kok, een leven op eigen kracht - gesprek met biograaf Marnix Krop

    56 - PG: Tien wetten waaraan een succesvolle partijvoorzitter moet voldoen

    49 - Algemene Beschouwingen met Roderik van Grieken

    BB 48 – Wilders gewogen: Gerrit Voerman en Koen Vossen over de PVV

    ***

    Tijdlijn

    00:00:00 – Deel 1

    00:41:32 – Deel 2

    00:49:30 – Advertentie Bamigo + Deel 3

    01:29:24 – Einde 

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • Tectonische verschuivingen voltrekken zich. En anders dan veel mensen dachten - zoals fans van Brexit - is de Europese Unie hierbij eerder centrum van gebeurtenissen dan een gemarginaliseerd randverschijnsel. Een cruciale speler is China, waar Xi Jinping een derde termijn als president kreeg en nu voor het leven kan aanblijven.

    Dat is waarom de ingewikkelde, gevoelige en geopolitieke relatie van Europa met China ineens een hoofdthema is geworden op EU-toppen. Hóe gevoelig, dat bleek wel uit de reis van bondskanselier Olaf Scholz naar Beijing. En uit een opmerkelijke brief van het kabinet Rutte IV aan de Tweede Kamer. Jaap Jansen en PG Kroeger duiken daarom in actualiteit, historie en het perspectief voor de komende jaren en decennia.

    Het bezoek van Scholz gaf nog voor hij vertrok al gedoe. Collega-leiders in de EU waren zeer kritisch en zelfs in zijn eigen kabinet was er sprake van een soort opstand tegen zijn Chinabeleid. Vooral Emmanuel Macron was opnieuw des duivels. Niettemin verliep het bezoek gunstiger dan velen hadden verwacht. Xi Jinping gebruikte de Kanzler vrij opzichtig om zijn eigen nieuwe status vet te onderstrepen. Dat leverde wel iets op: een scherpe waarschuwing aan Vladimir Poetin. Een even opmerkelijke als behendige zet van de Chinese leider.

    Geen wonder dat binnen de EU het debat over China voluit is opengebarsten. En dat debat tendeert ernaar het eerdere concept van 'strategische autonomie' veel dieper en veel breder te gaan zien. Streven naar 'een weerbare Unie op het wereldtoneel' is het parool. PG brengt de elementen bijeen die in Europa nu meer en meer als één geheel worden gezien in plaats van als losse dossiers. Van Frans Timmermans’ klimaatbeleid tot bescherming van ASML, de relaties met India en mogelijk zelfs met de Verenigde Staten een herneming van de eerder vastgelopen TTIP-onderhandelingen.

    Laat nu juist over zo'n 'whole government approach' het kabinet nét een brief aan de Kamer hebben gestuurd. Wat daarin staat - en zeker ook wat niét - verdient precieze bestudering. Jaap noteert alvast dat het woord China er slechts eenmaal in voorkomt.

    Alle reden dus om Xi's nieuwe almacht nader te verkennen. En dan blijkt al snel dat die macht ook opvallend kwetsbaar is. Niet alleen vanwege Nancy Pelosi's bezoek aan Taiwan. De verlamming van de economie, het schrappen van het subtiele machtsevenwicht dat Deng Xiaoping aanbracht en de bevolkingskrimp bedreigen die almacht. Daarom moeten we vooral letten op een nieuw lid van het Politburo, Wang Huning. PG vertelt over zijn ongebruikelijke achtergrond en de bijzondere spotnaam die hij kreeg in bloggend China: 'Guóshï'.

    ***

    Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show!

    Heb jij belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Dat zou helemaal mooi zijn! Stuur voor informatie een mailtje naar [email protected]

    Een van onze adverteerders is Bamigo. Korting op je eerste bestelling krijg je met code: bron25

    ***

    Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier

    ***

    Verder lezen

    René van Rijckevorsel - Hoe Europa nog altijd rode loper uitrolt voor China (EW)

    ***

    Verder luisteren

    302 - De Frans-Duitse motor hapert. Gesprek met Bondsdaglid Otto Fricke

    300 - Ethische politiek: het bijzondere Nederland met zijn 'moreel hoogstaande opvattingen'

    299 - Dramatische verschuivingen in de wereldpolitiek. Europa heeft eindelijk een telefoonnummer

    290 - Bondskanselier Olaf Scholz en de razendsnelle ontwikkeling van de EU

    262 - Waarom India - ook voor Nederland - steeds belangrijker wordt

    258 - De kille vriendschap tussen Rusland en China

    250 - Nixon in China: de week die de wereld veranderde

    225 - Nixon in China: Henry Kissinger's geheime (en hilarische) trip naar Beijing

    245 - Oompje neemt de trein – de reis die China naar de 21e eeuw bracht

    221 - Madam Speaker: de spijkerharde charme van Nancy Pelosi

    220 - China's nieuwe culturele revolutie

    58 - PG over 70 jaar China, de Volksrepubliek van Mao, Deng en Xi

    30 - Rob de Wijk: het gevaar van China en Trump ** PG: Baudet, Delors en Thatcher

    25 - Kim Putters: Smeulende kwesties in een welvarend land ** PG: Hoe China ondanks boycot toch zaken wilde doen met Nederland

    24 - Ties Dams over China's nieuwe keizer Xi Jinping

    10 - Bram van Ojik (GroenLinks) over onze relatie met China

    ***

    Tijdlijn

    00:00:00 – Deel 1

    00:33:55 – Advertentie Bamigo + Deel 2

    00:49:09 – Deel 3

    01:15:40 – Einde 

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • In deze aflevering gaan we op reis naar Jena, een kleine universiteitsstad in Sachsen. Tussen 1785 en 1805 gistte het daar. Dichters en denkers, mannen en vrouwen, jonge wilden en oude wijzen knokten met elkaar over de nieuwste ideeën, de radicaalste politiek, de innovatiefste wetenschap en de vurigste dromen van vrijheid en democratie. Andrea Wulf schreef Rebelse Genieën over 'de eerste romantici en de uitvinding van het ik'. Jaap Jansen en PG Kroeger praten met haar over die fascinerende jaren en hun belangrijke erfenis, ook voor onze 21e eeuw.

    Voorde luisteraars van Betrouwbare Bronnen is Andrea Wulf geen onbekende. Haar monumentale biografie van Alexander von Humboldt is vanaf het eerste seizoen (2018-2019) regelmatig aangehaald en geroemd. In deze editie vertelt zij hoe zij tijdens de research voor dat boek in Jena rondliep en verbluft werd door de herinneringen aan al de vrienden en vriendinnen van de geniale wetenschapper. Zo ontstond dit groepsportret van een onstuimige generatie.

    Het gesprek gaat zowel over de kleurrijke persoonlijkheden als de revolutionaire tijd waarin deze generatie haar weg moest vinden. En over de ongekende impact die zij had op de Europese en mondiale cultuur, filosofie en politiek sindsdien. Ontdek in Jena de vrijgevochten feministe avant la lettre Caroline Böhmer-Schlegel-Schelling, maar ook de nogal pittige Dorothea Veit-Schlegel die zich nimmer liet wegzetten. Ontdek met Johann Gottlieb Fichte en Friedrich Schelling waarom de mens een 'Ich' heeft – een filosofie waardoor onze kijk op de werkelijkheid voorgoed is veranderd.

    De consequenties van deze denkers en dichters raken de kern van onze samenleving van nu. Want die radicale vrijheid van het 'Ik' kon al in hun tijd leiden tot politieke gruwelen als daaraan geen 'moreel besef' verbonden werd. Maar hoe doe je dat? Juist dit bediscussieerden ze fel. En gold die vrijheid dan ook voor vrouwen? Voor mensen uit de arme klassen? En is het 'Ik-tijdperk' van nu de uitwas van Jena?

    De jonge radicalen zochten elkaar voortdurend op. "Ik ben op mijn best in een dialoog", zei de romantische dichterprins Novalis. Hun beschermheer Johann Wolfgang von Goethe kwam op de schaats van Weimar naar hun Jena om zich te laten inspireren en zich van een schrijfblokkade te bevrijden. Debatten, drinkgelagen, liefdesavonturen, vurige poëzie en literaire hoogstandjes vulden hun dagen. Heftige discussies over het bloedbad van Robespierre in naam van de Liberté werden gevolgd door minstens zo felle over die jonge korporaal uit Corsica die toch wel het ultieme 'Ich' van hun generatie werd. Was Napoleon de redder of de tiran?

    Andrea Wulf laat zien hoe diep dit nu nog doorwerkt. Als wij over Rusland praten komt het Jena-debat meteen terug, want is het volk daar wel toe aan vrijheid en morele verantwoordelijkheid of is een tsarenknoet nodig? En de moderne visie op onderwijs en kennisontwikkeling is gebaseerd op Humboldts Jena-ideaal van Bildung van ieder mens tot een volwaardig burger. Mensenrechten en vrouwenrechten, politiek en moraal, het heeft allemaal wortels bij deze jonge denkers en dichters daar aan de rivier Saale.

    En we horen onverwachte dingen als het verhaal over Napoleon in het bed van Goethe, over Madame de Staël die de woede van de Empereur opwekte met haar boek over Jena en over de kaarsen die Friedrich Schlegel aanstak bij zijn filosofie-colleges.

    ***

    Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier

    ***

    Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show!

    Vrienden kunnen meedingen naar twee exemplaren van het boek, beschikbaar gesteld door uitgeverij Atlas Contact. Hoe je dat doet, lees je – alleen voor vrienden – op die site.

    Sponsoring of adverteren kan ook. Stuur voor informatie een mailtje naar [email protected]

    Een van onze adverteerders is Bamigo. Korting op je eerste bestelling krijg je met code: bron25

    ***

    Verder kijken

    Kirsty Lang in gesprek met Andrea Wulf (september 2022)

    ***

    Verder luisteren

    190 - Napoleon, 200 jaar na zijn dood: zijn betekenis voor Nederland en Europa

    157 - 2021: het jaar van bijzondere verkiezingen, een partijcoup en een opmerkelijke dame van adel (oa over het Humboldt Forum)

    115 - Thomas Paine en De Rechten van de mens

    57 - Alexis de Tocqueville

    40 - De geniale broers Von Humboldt

    36 - Wopke Hoekstra: EU moet geopolitieke machtsfactor worden (over zijn Humboldtlezing)

    ***

    Tijdlijn

    00:00:00 – Deel 1

    00:40:13 – Deel 2

    00:58:21 – Advertentie Bamigo en deel 3

    01:17:43 – Einde 

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • Democratie is een kwetsbaar bezit. Joe Biden hield er een vlammende rede over in Philadelphia. En ook in ons land wordt serieus gediscussieerd over bescherming van de democratische rechtsorde vanwege de opkomst van antidemocratische stromingen en partijen van extreemrechts en extreemlinks. Moet er een wet op de politieke partijen komen? Jaap Jansen en PG Kroeger vinden dat nuttig en noodzakelijk. In deze aflevering vertellen ze hoe de Bondsrepubliek Duitsland de rol van partijen stevig invult en bewaakt.

    In de Nederlandse Grondwet worden politieke partijen niet vermeld. Er is ook geen aparte wettelijke grondslag voor de belangrijkste actoren bij de concrete vormgeving van de parlementaire democratie. Het voornemen - na het advies van de staatscommissie-Remkes om dit te veranderen blijft tot nu toe op de plank liggen. En dat terwijl er alle reden is tot zorg nu er alom geluiden te horen zijn van antidemocratische bewegingen. Onze oosterburen hadden in 1945 hun les geleerd. En daar kunnen wij weer veel van leren.

    De 'Väter des Grundgesetzes' - onder aanvoering van de SPD-geleerde Carlo Schmid - legden in de grondwet van 1949 nadrukkelijk vast wat de taak is van politieke partijen en hoe antidemocratische groeperingen verboden kunnen worden. Alles om een 'tweede Weimar' te voorkomen. In de beginjaren van de Bondsrepubliek werd soms hard ingegrepen.

    In 1967 werd de 'Parteiengesetz' ingevoerd. Die wet verfijnde de normen, rechten en plichten waaraan politieke partijen moeten voldoen. En dat strekt van een correcte naam tot rekenschap over werk, inhoud, geldmiddelen, interne structuur met democratische organisatie en besluitvorming. Allemaal garanties en kwaliteitsnormen die in ons land ontbreken.

    Ging het van een leien dakje langs Rijn en Spree? Nou nee. PG vertelt over de firma Flick, Zwitsers geld voor de AfD, de 'Bimbes' van Helmut Kohl en de wel zeer handige bankier van Konrad Adenauer. De Parteiengesetz is daarom dan ook regelmatig aangescherpt. Er werden harde lessen getrokken uit financiële affaires.

    Jaap en PG bespreken de meest in het oog springende aspecten van de Duitse regels. Bij duidelijke normering aan partijen als serieuze pijlers van de democratie à la het Duits model zou in ons land het nodige moeten veranderen. De 'businessclubs' van politieke partijen als VVD, D66, CDA en Volt zouden bijvoorbeeld scherp moeten worden bewaakt. Partijen met slechts 1 lid of ondemocratische statuten zouden moeten verdwijnen. Een amateuristische onlineverkiezing zoals bij het CDA of BBB zou afgekeurd worden en helemaal over moeten. Burgerschapsvorming zou voor de partijen een essentiële taak worden en zij zouden daar ook veel geld voor krijgen. De AIVD zou moeten kunnen observeren of signalen over antidemocratische activiteiten kloppen en dan zo nodig fors ingrijpen.

    Het was Willy Brandt die in zijn eerste rede als Bondskanselier de Duitsers uitdaagde met "Wir wollen mehr Demokratie wagen!" In dat opzicht past Nederland ons tegenover de oosterburen wel enige bescheidenheid, ondanks onze neiging met het vingertje te wijzen naar anderen. Alle reden hier nu dus echt werk van te maken.

    ***

    Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show!

    En met Bamigo werken we ook fijn samen. Korting op je eerste bestelling krijg je met code: bron25

    Heeft u belangstelling om zelf te adverteren of te sponsoren? Stuur voor informatie een mailtje naar [email protected]

    ***

    Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier

    ***

    Verder luisteren

    297 - De kwestie-Arib en de Tweede Kamer als prettig gestoorde anarchie

    289 - Donald Trump als gevaar voor de democratie - Joe Biden en zijn strijd voor de ziel van Amerika

    251 - Nederlanders hebben groot vertrouwen in de democratie, veel minder in partijen

    232 – Kabinetsformatie 2021: Kan de Kamer haar rol wel aan? En wat te doen met antidemocratische partijen?

    222 - Na de kindertoeslagaffaire. Hoe Nederland rechtsstaat en democratie kan verbeteren. Gesprek met Richard Barrett van de Venetië Commissie

    210 - Kabinetsformatie 2021: Herman Tjeenk Willink over het verval van de democratische rechtsorde

    191 - Kabinetsformatie 2021: Hoe krijgen we de balans terug in de trias politica? De Kamer kan zelf al heel veel doen!

    162 - Pieter Omtzigt over macht en tegenmacht

    152 - De 19e-eeuwse wortels van Forum voor Democratie

    145 - Forum voor Democratie en de alleenheerschappij van Thierry Baudet

    BB 53 - De viering van 40 jaar Deutsche Demokratische Republik

    BB 48 - Wilders gewogen: Gerrit Voerman en Koen Vossen over de PVV

    BB 31 - PG: populisten tot mislukken gedoemd

    BB 30 – PG Kroeger over de overwinningsspeech van Baudet

    23 - Ruth Peetoom (CDA) en politicoloog Yascha Mounk over de kwetsbare democratie

    16 - Johan Remkes wil de democratie redden

    BB 6 - Sharon Gesthuizen over haar vertrek bij de SP

    ***

    Tijdlijn

    00:00:00 – Deel 1

    00:04:34 - Advertentie voor Bamigo en deel 1

    00:41:14 - Deel 2

    01:25:13 - Einde

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • De nieuwe premier Rishi Sunak is een bijzonder mens. Niet alleen is hij de jongste prime minister in ruim 200 jaar, hij is ook een van de meest vermogende bewoners ooit van Downing Street 10 en de eerste gelovige hindoe uit de Brits-Indiase minderheid als leider van de Tories. Jaap Jansen en PG Kroeger duiken daarom in de historie en vertellen over een reeks Britse premiers die net als Sunak een culturele, religieuze en sociale doorbraak vormden. En zij ontmythologiseren daarbij meteen een paar van de beweringen over Sunak!

    De jongste ooit is een van de meest iconische premiers. Zonder twijfel zal William Pitt de jongere nog vele eeuwen gelden als een van de belangrijkste, meest succesvolle Britse leiders. Met 24 werd hij premier na een koloniale oorlog die uitliep op het verlies van Amerika. Een ramp, ook voor de staatskas. Pitt saneerde niet alleen de begroting, maar herstelde de Britse macht zozeer dat dankzij hem uiteindelijk ook Napoleon verslagen werd. De kiezers noemden hem 'Honest Billy'. Hij regeerde tussen 1783 tot 1801 en van 1804 tot zijn vroege dood in 1806.

    De eerste premier uit een religieuze en etnische minderheid werd minstens zo'n icoon in de Britse historie. Benjamin Disraeli was van joodse komaf in Marokko. 'Dizzy' was een zeer kleurrijk man, literair begaafd, politiek van vele markten thuis. Zijn bijzondere vriendschappen met de twee machtigste mensen van zijn tijd maakten hem nog meer een legende. Dat waren Queen Victoria en de Reichskanzler Otto von Bismarck.

    De eerste premier uit de meest eenvoudige milieus was David Lloyd George. Hij was ook de eerste Welshman in Downing Street 10, bekend als 'the Welsh Wizard'. Hij legde als groot sociaal vernieuwer de grondslag voor de 'welfare state' en leidde de regering in en na de Eerste Wereldoorlog. In zijn latere jaren vielen ook zijn politieke en financiële gewetenloosheid en zijn bewondering voor Adolf Hitler nogal op. Zelfs zijn protégé Winston Churchill moest hem toen laten vallen.

    We kunnen in deze aflevering natuurlijk niet om Margaret Thatcher heen. Eerste vrouw, eerste bèta-alumnus, eerste kruideniersdochter als premier. Maar vooral ook was zij de grote promotor van de Indiase hindoeminderheid. In hen zag zij familiezin, ijver en ondernemendheid zoals ze die ook herkende in de grote joodse minderheid in haar eigen kiesdistrict bij wie zij zeer geliefd was. Zonder Maggie geen Rishi!

    Maar… is Sunak wel de rijkste premier ooit? PG vertelt over die slagerszoon die in de vroege 16e eeuw de premier en de rijkste Britse machthebber ooit werd. Thomas Wolsey werd 'Alter Rex'- de andere koning – genoemd. Hij was als kardinaal ook bijna paus geworden en onmetelijk rijk. Koning Henry VIII werd daarom jaloers en liet zijn lord chancellor zelfs diens allermooiste paleis aan hem cadeau doen.

    Nu Rishi Sunak premier is geworden moeten we natuurlijk ook nog even aandacht schenken aan de kortst zittende premier ooit, Liz Truss. PG heeft ontdekt dat dé Britse componist, Georg Friedrich Händel, al in de 18e eeuw van Pitt over haar een opera schreef! We horen die lyrische Liz van toen zingen: 'Myself I Shall Adore!' vlak voordat zij roemloos ten onder gaat.

    ***

    Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show!

    Ook zijn we blij met de advertentie van de Volkskrant. Neem een proefabonnement!

    En met Bamigo werken we ook fijn samen. Korting op je eerste bestelling krijg je met code: bron25

    Wilt u sponsoren of adverteren? Stuur voor informatie een mailtje naar [email protected]

    ***

    Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier

    ***

    Verder lezen

    Andrew Roberts - George III

    William Hague - William Pitt the Younger

    ***

    Verder luisteren

    283 - Zinkende schepen verlaten de rat: het pijnlijke afscheid van Boris Johnson

    262 - Waarom India - ook voor Nederland - steeds belangrijker wordt

    190 - Napoleon, 200 jaar na zijn dood: zijn betekenis voor Nederland en Europa

    103 - Geheim geld in de politiek

    81 - Ambassador Peter Wilson: 'No race to the bottom after Brexit'

    69 - Britse verkiezingen! PG Kroeger over 'the mother of parliaments'

    60 - Coen Brummer & Daniël Boomsma: De canon van het sociaal-liberalisme

    52 - Hoe Rutte David Cameron teleurstelde

    40 – De geniale broers Von Humboldt

    32 - Churchill en Europa: biografen Andrew Roberts en Felix Klos

    30 - Delors en Thatcher

    27 - Rob Jetten (D66) wil muren slopen

    08 - Pim Waldeck over 'die gekke Britten' - Paul Rem over The Queen

    03 - Peter Wilson over Brexit

    ***

    Tijdlijn

    00:00:00 – Deel 1

    00:06:43 – Volkskrant advertentie

    00:44:48 – Deel 2

    01:03:20 – Bamigo advertentie

    01:38:23 – Einde 

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • Het is een van de wezenlijke fundamenten onder de Europese eenwording. Als Frankrijk en Duitsland samen optrekken en een gemeenschappelijke strategie formuleren en volhouden kan de EU eigenlijk altijd belangrijke vooruitgang maken. En juist nu - in een fase van grote crisis – gaat het helemaal niet goed tussen Parijs en Berlijn. President Emmanuel Macron heeft bruusk een zeer belangrijke topconferentie met de regering van bondskanselier Olaf Scholz afgezegd en openlijk zijn irritatie en misnoegen laten blijken.

    Jaap Jansen en PG Kroeger duiken in de rijke historie van de deze alliantie en nemen ook de actuele spanningen onder de loep en hun gevolgen voor Europa en de rol van Nederland.

    Hierover spreken zij met een van de meest ervaren en invloedrijke politici in Berlijn, Otto Fricke. De liberale woordvoerder Financiën in de Bondsdag draait er - in uitnemend Nederlands! - beslist niet omheen. Fricke erkent dat er sprake is van zeer ernstige meningsverschillen met de Fransen en dat het Scholz en Macron niet lukt een succesvolle dialoog te ontwikkelen.

    Fricke analyseert hoe op essentiële terreinen als het Europese energiebeleid - zowel in de huidige crisis als in de langetermijnstrategie voor energie-onafhankelijkheid - sprake is van fundamentele verschillen. Daarbij bleek op de EU-top dat Macron eerder de aanval tegen Scholz aanvoerde dan met de Duitsers een gezamenlijk initiatief te willen vinden. Tegelijk ziet hij wel degelijk ruimte voor effectieve compromissen en benadrukt dat ook Scholz zich daartoe moet inspannen.

    Hier doemt ook een opvallend cultureel probleem op. Parijs moet duidelijk erg wennen aan de geheel andere sfeer en stijl die bij Scholz en zijn team heerst. Was onder Angela Merkel met mensen als Peter Altmaier en Wolfgang Schäuble een reeks 'francofielen' aan het bewind, nu is daar volstrekt geen sprake meer van. Fricke wijst erop hoe belangrijk het juist is dat je op het hoogste politieke niveau elkaar leert aanvoelen en begrijpen.

    Duidelijk is ook voor Fricke dat deze alliantie voor de Franse politiek altijd iets anders en ook méér betekende dan voor de Duitsers, zeker na de Wiedervereinigung. Bovendien is na Brexit binnen de EU een zeker evenwicht verloren gegaan. De FDP-topman wijst naar Mark Rutte als meest ervaren premier om te helpen dat evenwicht te herstellen zodat de Frans-Duitse as weer dynamisch en constructief kan gaan werken.

    In de historische schets van deze bijzondere verhouding blijkt deze alliantie in de zestig jaar van haar bestaan niet altijd vanzelfsprekend te zijn geweest. Frankrijk had er altijd een eigen mondiale strategie bij, terwijl Duitsland zich daarmee veel minder bezighield. Dat leidde in 1964 zelfs tot een crisis die zeer doet denken aan de spanningen van dit moment.

    ***

    Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie. En natuurlijk ook door donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show!

    Ook zijn we blij met de advertentie van de Volkskrant. Neem een proefabonnement!

    En met Bamigo werken we ook fijn samen. Korting op je eerste bestelling krijg je met code: bron25

    Wilt u sponsoren of adverteren? Stuur voor informatie een mailtje naar [email protected]

    ***

    Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier

    ***

    Verder luisteren

    299 - Dramatische verschuivingen in de wereldpolitiek. Europa heeft eindelijk een telefoonnummer

    290 - Bondskanselier Olaf Scholz en de razendsnelle ontwikkeling van de EU

    284 - Quatorze Juillet: komt onder Macron een einde aan De Gaulles Vijfde Republiek?

    276 - 30 jaar politiek, 16 jaar bondskanselier en de hond van Poetin: Angela Merkel blikt terug

    233 - Kabinetsformatie 2021: Otto Fricke over de Europese ambities van de nieuwe Duitse regering

    218 - Angela Merkel, een bijzondere bondskanselier - gesprek met biograaf Ralph Bollmann

    205 – Bondsdagverkiezingen 2021: invloedrijke liberaal Otto Fricke blikt vooruit

    150 - De memoires van Barack Obama

    124 - 95 jaar Jacques Delors

    35 - Charles De Gaulle

    28 - De relatie Nederland-Frankrijk

    20 - Peter Altmaier (Duitse minister van Economie en Energie) over Nederland in Europa, Brexit en opvolging Merkel

    ***

    Tijdlijn

    00:00:00 – Deel 1

    00:57:51 – Deel 2

    01:32:15 – Einde 

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • Het was nogal een onverwacht bericht wat premier Mark Rutte op 14 oktober naar buiten bracht. Hij meldde dat het kabinet oud-premier Jan Peter Balkenende had voorgedragen als minister van Staat en dat de koning met deze benoeming had ingestemd. Het moment waarop dat gebeurde is nogal opmerkelijk, benadrukt PG Kroeger in gesprek met Jaap Jansen.

    Deze eretitel komt exact 20 jaar na de misschien wel meest dramatische fase van zijn premierschap. Op 14 oktober 2002 werd immers duidelijk dat het kersverse, eerste kabinet van zijn CDA met LPF en VVD ten dode opgeschreven was. De volgende dag ontplofte die coalitie op de meest pijnlijke en stijlloze wijze tijdens de uitvaartdienst voor de prinsgemaal, Claus von Amsberg. Op 16 oktober moest de premier naar diens weduwe koningin Beatrix om het ontslag van de ministersploeg in te dienen. De benoeming nu, precies 20 jaar later, is dan ook een opvallende timing.

    Jaap en PG gaan terug naar die dramatische dagen in oktober 2002 en wat daar allemaal aan voorafging aan taferelen zoals het Binnenhof zelden heeft meegemaakt. Daaruit zijn twee decennia later met enige afstand tot die gebeurtenissen boeiende lessen te trekken. Beter dan destijds, kunnen we nu analyseren hoe het kwam dat de LPF als nieuwe partij plotseling opkwam, zich heel eigenzinnig ontwikkelde en binnen de kortste keren volledig instortte. En is zij eigenlijk wel verdwenen?

    Wie dezer dagen óók probeerde te analyseren wat daar gebeurde is de toenmalige PvdA-aanvoerder Ad Melkert. Hoon en verontwaardiging waren zijn deel. Waarom eigenlijk, vraagt PG zich af. Melkerts analyse is namelijk nogal treffend. Hij noteerde enkele interessante analogieën tussen de opkomst en het politieke milieu van Pim Fortuyn en zijn LPF en die van Donald Trump. En eigenlijk onderschreef Melkert nu wat vele vereerders van 'professor Pim' al die jaren zo benadrukten: Fortuyn was zijn tijd ver vooruit.

    Als nieuwe minister van Staat voegt Balkenende zich in de lange rij van staatslieden aan wie deze eretitel werd verleend. En daar zit nog een hele voorgeschiedenis aan vast. Zo heeft koning Willem I een hele reeks van zulke ministers bruut ontslagen!

    ***

    Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show!

    Ook zijn we blij met de advertentie van de Volkskrant. Neem een proefabonnement!

    Sponsoring of adverteren kan ook. Stuur voor informatie een mailtje naar [email protected]

    ***

    Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier

    ***

    Verder lezen

    LPF verkiezingsprogramma 2002

    Claim dat de LPF volgens peilingen de grootste partij bij de verkiezingen van 2002 zou worden is onjuist

    Coen Verbraak interviewt Ad Melkert

    ***

    Verder kijken

    De erfenis van Pim, 87 dagen ruzie (AVRO 2012)

    John Simpson interviewt Pim Fortuyn

    ***

    Verder luisteren

    297 - De kwestie-Arib en de Tweede Kamer als prettig gestoorde anarchie

    261 - Mariëtte Hamer en de kunst van het voorzitten - een masterclass

    213 - Van Agt/Den Uyl/Terlouw (1981), de verschrikkelijkste kabinetsformatie ooit

    164 - Dries van Agt 90 - Eigenzinnig politicus, paradijsvogel, wereldburger

    153 - Het CDA en de tand des tijds

    14 - Jan Peter Balkenende & Wopke Hoekstra: een nieuwe agenda voor Nederland en Europa * Paul Tang (PvdA) wil het aandeelhouderskapitalisme temmen

    01 - D66 moet linkser, vindt oud-partijleider Jan Terlouw

    ***

    Tijdlijn

    00:00:00 – Deel 1

    00:48:20 – Deel 2

    01:48:27 – Einde 

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • Deze 300ste aflevering begint met een felicitatie door Eppo van Nispen van Beeld & Geluid en een bijzondere aankondiging!

    ***

    We houden in Nederland heel erg van 'gewoon doen' en 'gewoon zijn', zoals we bespraken in aflevering 296. Maar tegelijkertijd vinden we onszelf toch ook wel heel uniek en anders dan anderen. Met dat oer-Hollandse vingertje hebben we nogal eens de neiging de rest van de mensheid te willen doordringen van de Nederlandse voortreffelijkheid.

    In deze 300e editie van Betrouwbare Bronnen duiken Jaap Jansen en PG Kroeger daarom in historische en culturele achtergronden tevens verrassende actualiteit en van deze 'Dutch exceptionalism'. Een magnifieke bron van inzicht hierin biedt het nieuwe boek Engelen uit Europa van Hans van der Jagt over Alexander Idenburg en 'de moraal van het Nederlands imperialisme'.

    Uniek was ons land natuurlijk al eeuwenlang als mercantiele, calvinistische republiek. Het was een supermacht zonder groot leger, klein van oppervlak maar met tentakels over heel de aardbol. Het zag zichzelf ook als Praesidium Libertatis, Bolwerk der Vrijheid. In religieus opzicht werd de Republiek min of meer gelijkgesteld met het oude Israël, dat immers zich bevrijd had van de onderdrukker, de farao van Egypte. Zo waren de burgers van deze calvinistische republiek ‘het uitverkoren volk' van de nieuwe tijd.

    Met de tijd van de Europese revoluties kwam daar een einde aan. Ons land werd minder bijzonder, want het kreeg een monarchaal-autoritair bewind en na de afscheiding van België werd het een tweederangs mogendheid. Pas met de economische en intellectuele omwentelingen van de decennia na 1870 werd het 'unieke' van Nederland herontdekt en eigentijds opgepoetst. Nederland werd een natie met een missie in de wereld. Het ging als imperiale koloniale mogendheid een 'ethische politiek' voeren.

    De man die deze ambitie als geen ander formuleerde en concreet toepaste was Alexander Idenburg. Hij belichaamde het ethisch imperialisme waarmee Nederland van zijn imperium een soort mondiaal opvoedings- en beschavingsoffensief maakte. 'Indië' zou een modelkolonie worden waarin de Aziaten dankzij de Nederlandse beschaving uiteindelijk zichzelf konden regeren, uiteraard binnen het verband van het koninkrijk.

    Jaap en PG laten zien dat dit hooggestemde ideaal als een bijna religieuze roeping werd afgekondigd, maar tegelijkertijd gepaard ging met soms harde repressie. Want de Morele Supermacht voelde zich voortdurend bedreigd, de ambitie lag permanent onder vuur.

    In Europa was het Nederlandse superioriteitsgevoel niet minder opvallend. Den Haag kreeg zijn Vredespaleis en de neutraliteitspolitiek werd uitgedragen als voorbeeld van vredelievendheid en ontwapening, waar andere volkeren heel veel van zouden kunnen leren.

    En hier is ten diepste nog maar weinig in veranderd. Van koningin Juliana tot het Oekraïne-referendum en van Jan Pronk (zie hiervoor het boek Grote idealen, smalle marges, een parlementaire geschiedenis van de lange jaren zeventig) tot Dilan Yesilgöz weten de Nederlanders de rest van de mensheid perfect uit te leggen hoe veel beter en moreel hoogstaander zij zijn dan de rest van de wereld.

    In de Europese Unie staan wij er om bekend anderen haarfijn uit te kunnen leggen hoe wij de regels beter weten toe te passen dan wie dan ook. Nederland is kampioen 'goldplating' en als het dan toch tegenvalt is dat natuurlijk de schuld van ‘Brussel’. Natura 2000 en de stikstofperikelen zijn er een actueel voorbeeld van.

    Dat 'Dutch Exceptionalism' zit zó diep in ons DNA dat wij het zelf nauwelijks merken. Onze tolerantie, onze fietscultuur, ons bosbeheer, ze zijn een lichtend voorbeeld voor gans de mensheid!

    ***

    Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show!

    Dankzij uitgeverij Prometheus kunnen vrienden meedingen naar een van de drie beschikbaar gestelde exemplaren van het boek van Hans van der Jagt. Hoe je dat doet, daarover verschijnt – alleen voor vrienden – een mededeling op de website.

    Sponsoring of adverteren kan ook. Stuur voor informatie een mailtje naar [email protected]

    In deze aflevering adverteert o.a. De Volkskrant. Neem een proefabonnement!

    ***

    Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier

    ***

    Verder luisteren

    296 - Doe effe normaal man! De macht der gewoonte in de Nederlandse politiek

    274 - Thorbecke, denker en doener

    257 - Het machtige Rusland als mythe: hoe 'speciale militaire operaties' een fiasco werden

    200 - De Heerser: Machiavelli's lessen zijn nog altijd actueel

    159 - Washington DC: na de afgang van Trump optimisme over Biden en Harris (met de in deze aflevering genoemde Bob van Heuvelen)

    149 - De zeven levens van Abraham Kuyper, een ongrijpbaar staatsman

    138 - In het voetspoor van Amerikaanse Presidenten in Nederland (Teddy Roosevelt bezoekt Nederland)

    113 - De Jaren '20 als wenkend perspectief

    100 - Nederland in Europa: lusten en lasten door de eeuwen heen

    34 - 140 jaar Anti-Revolutionaire Partij

    ***

    Tijdlijn

    00:00:00 – Deel 1

    00:33:55 - advertentie Volkskrant

    00:59:36 - Deel 2

    01:36:00 - Einde

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • De tectonische platen van de wereldpolitiek verschuiven dramatisch. Een wel heel sterk teken daarvan is dat voor het eerst sinds 1945 Europa 'een telefoonnummer' heeft. Jaap Jansen en PG Kroeger belichten de plotselinge opmars van de Europese Unie als geopolitiek brandpunt - in plaats van de verwachte marginalisering.

    De primeur van de Europese Politieke Gemeenschap - een idee van Emmanuel Macron dat in mei van dit jaar nog een beetje weggelachen werd - vond plaats in Praag. Het was meteen een groot succes en leidde tot een lange reeks belangrijke initiatieven. Hier kwam voor crisisregio de Kaukasus een vredesproces op gang. En de aankondiging van de volgende sessie was een openlijk affront aan Vladimir Poetin: de arme, kleine en zo bedreigde EU-kandidaat Moldavië is de volgende gastheer.

    In 1973 klaagde de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Henry Kissinger dat als hij de mening van Europa wilde hebben hij geen nummer had dat hij kon bellen. In deze aflevering hoor je hem het ware verhaal achter die fameuze anekdote vertellen. Met de komst van Joe Biden is dit tijdperk opeens voorbij.

    Amerika heeft wél een EU-nummer. Biden belt bijna dagelijks. Commissiepresident Ursula von der Leyen is zijn feitelijke partner en klimaatgezant John Kerry heeft eenzelfde intensieve relatie met vicepresident Frans Timmermans. Von der Leyen vult het vacuüm dat Washington DC zo vreesde met het vertrek van Angela Merkel en nu ook Mario Draghi en de zwakke posities van Olaf Scholz en Raadspresident Charles Michel.

    Europa is in enkele maanden een cruciale geopolitieke factor geworden. Dat Finland en Zweden tot de NAVO toetreden is daarbij voor de VS van grootst mogelijke betekenis. De Noordse en Arctische regio zijn voor Canada en Amerika immers hun grens met Rusland.

    Bovendien kan alleen de EU het soort krachtige sancties doorvoeren wat lidstaten op zichzelf aangewezen niet kunnen. Daarmee is de Unie een zwaargewicht van 450 miljoen inwoners in de nieuwe antiautoritaire alliantie met de VS, Canada, het Verenigd Koninkrijk, Australië, Nieuw-Zeeland, Japan en Zuid-Korea. En Von der Leyen levert, iets wat Biden zeer hoog aanslaat.

    PG tipt twee van haar 'rechterhanden', die voor de EU essentiële posten bekleden voor de impact van die nieuwe westerse alliantie. Dat zijn de Franse eurocommissaris Thierry Breton, die onder meer defensie, ruimtetechnologie, IT, AI en de chips act doet en de Finse Jutta Urpilainen. Zij gaat over de grote internationale instituties als IMF en Wereldbank waarin de EU een hoofdrol speelt, de grote investeringen in landen van de derde wereld, het 'Marshall plan voor Afrika' en de Europese tegenzet voor de de Nieuwe Zijderoute van Xi Jinping. Dat laatste betekent dat zij een lange-termijnfonds van zo'n €300 miljard stuurt en beheert.

    ***

    Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en met donaties van luisteraars via Vriend van de Show.

    Belangstelling voor sponsoring of adverteren? Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.

    ***

    Hieronder nog meer info. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier

    ***

    Verder lezen

    Meeting of the European Political Community, 6 October 2022

    ***

    Verder kijken

    Macron, Scholz and Rutte meet at summit in Prague (en Luuk van Middelaar!)

    Kissinger and Sikorski on Europe (2012)

    ***

    Verder luisteren

    290 - Bondskanselier Olaf Scholz en de razendsnelle ontwikkeling van de EU

    289 - Donald Trump als gevaar voor de democratie - Joe Biden en zijn strijd voor de ziel van Amerika

    284 - Quatorze Juillet: komt onder Macron een einde aan De Gaulles Vijfde Republiek?

    280 - Ook het Tsjechische EU-voorzitterschap wordt van historisch belang

    279 - Jaap de Hoop Scheffer over Poetin, Oekraïne, de NAVO en de toekomst van de EU

    272 - Dankzij Poetin: nu écht intensief debat over de toekomst van Europa

    264 - De eerste honderd dagen van Rutte IV: hoe alles anders werd

    260 - De toesprakentournee van Volodimir Zelenski en de worsteling van de SPD met de erfenis van Brandt en Schröder

    244 - Frans Timmermans over klimaatbeleid, geopolitiek en weerbare democratie

    240 - Het Franse EU-voorzitterschap als uitdaging voor Rutte IV

    236 – Václav Havel, de dissident die president werd

    233 - Kabinetsformatie 2021: Otto Fricke over de Europese ambities van de nieuwe Duitse regering

    225 - Nixon in China: Henry Kissinger's geheime (en hilarische) trip naar Beijing

    223 - De degelijke daadkracht van Mario Draghi's Italië

    150 - De memoires van Barack Obama

    124 - 95 jaar Jacques Delors

    36 - Wopke Hoekstra: EU moet geopolitieke machtsfactor worden

    ***

    Tijdlijn

    00:00:00 – Deel 1

    00:37:50 – Deel 2

    01:26:00 – Einde 

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • In zestig jaar was de wereld niet eerder zó nabij een nucleaire catastrofe, een ‘Armageddon’, als nu. Dat zei de Amerikaanse president Joe Biden afgelopen week. Hij ziet belangrijke, schrikwekkende analogieën van de dreiging door Vladimir Poetin met kernwapens met de Cubacrisis van oktober 1962.

    Waarom? En welke lessen kun je hieruit trekken? Jaap Jansen en PG Kroeger nemen je mee naar die dertien dagen die de wereld schokten en hun actualiteit vandaag.

    John F Kennedy speelde met zijn dochtertje Caroline toen zijn kerngroep van adviseurs met informatie en foto's kwam die ondubbelzinnig bewezen dat de Sovjet-Unie raketten met kernkoppen installeerde op korte afstand van Florida. Vanaf dat moment moest hij hectisch crisismanagement bedrijven en tegelijk heel scherp en strategisch opereren. Daarbij kwam dat hij het gedrag van Sovjetleider Nikita Chroesjtjov beleefde als onpeilbaar grillig.

    Er volgden dagen van intens beraad, dreigende taal, merkwaardige briefwisselingen met het Kremlin, backchannels en consultaties met NAVO-bondgenoten. JFK’s broer Robert en vicepresident Lyndon Baines Johnson speelden een belangrijke rol, maar ook sleuteladviseurs als FDR's tolk Chip Bohlen en de KGB-chef in Washington DC, Grigori Bolshakov. En ook: het DDR-passagiersschip Völkerfreundschaft! Zoals zo vaak speelt Nederland een opmerkelijke bijrol - al meteen in het allereerste crisisberaad.

    Deze crisisperiode is door vele historici tot in detail bestudeerd. PG gebruikt hierbij de unieke publicatie van de tapes van vergaderingen en gesprekken in het Witte Huis. Alsof je nu exact 60 jaar later mee om tafel zit terwijl Kennedy piekert, zijn broer scherp doorvraagt en LBJ in het brein van de Kremlinchef kruipt.

    Veel van de omstandigheden, onzekerheden, risico's en angsten van toen herkent Joe Biden nu. En net als Kennedy toen is hij daar heel open over. Om het Kremlin geen enkele illusie te geven.

    ***

    In het laatste kwartier van deze editie keren Jaap en PG nog even terug naar aflevering 292 van Betrouwbare Bronnen. Toen was staatssecretaris Marnix van Rij (Financiën) te gast. Die presenteerde in dat gesprek een opening voor de benadeelde spaarders met Box-3 vermogen die achter het net visten bij de compensatie – anders dan de 60.000 belastingbetalers die officieel bezwaar hadden gemaakt. Van Rij wees op de mogelijkheid met terugwerkende kracht (tot en met 2017) alsnog bezwaar aan te tekenen.

    Zes dagen later op Prinsjesdag bleek dit een loze belofte.

    Hoe kan dat nou? Te gast is Jurgen de Vries, voorzitter van de Bond voor Belastingbetalers, die eerder de 60.000 bezwaarmakers bijstond. Wat hoorde hij vorige week van Van Rij bij de Algemene Financiële Beschouwingen en wat gaat zijn bond nu doen?

    ***

    Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show.

    Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected]

    ***

    Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier

    ***

    Verder kijken

    Peter Jennings - The Missiles of October: What the World Didn't Know (1992)

    Oval Office Address on the Cuban Missile Crisis - John F. Kennedy - Oct. 22, 1962

    JFK Tapes: The Cuban Missile Crisis, Part 1 of 3 - ABC News Nightline, 1994

    JFK Tapes: The Cuban Missile Crisis, Part 2 of 3 - ABC News Nightline, 1994

    JFK Tapes: The Cuban Missile Crisis, Part 3 of 3 - ABC News Nightline, 1994

    ***

    Verder luisteren

    287 - Waarom Robert Serry altijd weer terugkeert naar zijn Oekraïne

    279 - Jaap de Hoop Scheffer over Poetin, Oekraïne, de NAVO en de toekomst van de EU

    272 - Dankzij Poetin: nu écht intensief debat over de toekomst van Europa

    260 - De toesprakentournee van Volodimir Zelenski en de worsteling van de SPD met de erfenis van Brandt en Schröder

    257 - Het machtige Rusland als mythe: hoe 'speciale militaire operaties' een fiasco werden

    256 - Na de inval in Oekraïne: 'Nu serieus werk maken van Europese defensiesamenwerking'

    253 - Poetins bizarre toespraak: hoe de president de geschiedenis van Oekraïne herschrijft

    248 - Oekraïne en de eeuwenoude vriendschap tussen Duitsland en Rusland

    188 - De ondergang van de Sovjet-Unie: 1991, het jaar waarin Gorbatsjov in de afgrond staart en Poetin gemeenteambtenaar wordt

    21 - Poetins rolmodel Tsaar Nicolaas I

    19 - Anne Applebaum: Poetin en de destabilisering van het Westen

    ***

    Tijdlijn

    00:00:00 – Deel 1

    00:53:00 – Deel 2

    01:24:25 – Box-3 met Jurgen de Vries

    01:39:30 – Einde 

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • De Tweede Kamer ligt met zichzelf overhoop. Oud-Kamervoorzitter Khadija Arib is boos opgestapt. Het presidium ligt onder vuur daarom en voorzitter Vera Bergkamp wordt door de een te slap en door de ander te partijdig gevonden. Hoe komt men uit deze narigheid en hoe raakte de Kamer hierin verzeild? Jaap Jansen en PG Kroeger gaan te rade bij de nestor van de politieke en parlementaire historici, oud PvdA-senator Joop van den Berg.

    In zijn betoog strijden nuance en scherpte om voorrang. Ja, Arib was geen lieverdje - maar de Kamer koos ook bewust voor iemand die daarom bekend stond. Ja, het presidium en voorzitter Vera Bergkamp hebben ongelukkig geopereerd, maar het is de Kamer zélf die hen de opdracht gaf de teugels aan te trekken. Van den Berg wijst erop dat vele jaren de sfeer eerder was van 'moet kunnen' en 'meer straattaal in het debat'.

    Als kenner van het parlement als complexe organisatie zegt de nestor - in ernst en luim - dat de Kamer per definitie een anarchistisch geheel vormt. De warrige combinatie van een bedrijfsmatige structuur en medewerkers plus een politiek machtscentrum maakt het overal en bij elke voorzitter weer een worsteling om de zaak overeind te houden. De versplintering van fracties en de opkomst van sociale media hebben die anarchie niet verminderd.

    Dat er klachten waren over Arib is geen nieuws, onderstreept hij. Wel dat daar – tot voor kort - nooit reden in gezien was er iets aan te doen. Waarom, dat blijft schimmig en dit beschadigt iedereen. Van den Berg is daarbij niet mals over zijn partijgenoot in het Kamerpresidium Henk Nijboer.

    Uit zijn betoog wordt ook helder dat de Kamer na het vertrek uit 'de Oude Zaal' ook door architectuur en design niet erg geholpen is geweest. De troebelen rond renovatie en tijdelijke verhuizing waren dat trouwens ook niet. Hier heeft Arib flink steken laten vallen, erkent hij.

    Het komt goed van pas dat Joop van den Berg een gloednieuw boek publiceert waarin al deze zwarigheden geanalyseerd en van mogelijke oplossingen worden voorzien. Jaap en PG lopen die met hem langs als aanmoediging voor Bergkamp en haar collega’s om nu toch echt helder en daadkrachtig te werk te gaan. Van den Berg schuwt hierbij de controverse niet: hij wil minder jonge leden in de Kamerzetels en minder transparantie in het complexe wetgevingsproces!

    PG legt hem een gedachte voor van een nieuwe Kamervoorzitter die schoon schip kan maken en als D66'er zou kunnen ruilen met Vera Bergkamp. En Jaap deelt een bokaal uit voor het Kamerlid dat in de kwestie-Arib ‘het lied van de hypocriet’ zong.

    ***

    Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Voor de vrienden stelt uitgeverij Prometheus vijf exemplaren van het nieuwe boek van Joop van den Berg Humeurig volk, verkrampte politiek en hoe het anders kan beschikbaar. Hoe je hiervoor in aanmerking kunt komen verschijnt in een bericht (alleen voor vrienden, dus word het snel nog even) op die site.

    Heb je belangstelling om ons met je bedrijf of organisatie te sponsoren of in de podcast te adverteren? Stuur dan een mailtje aan [email protected] voor informatie.

    ***

    Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier

    ***

    Verder lezen

    Brief van het Presidium over de reactie op het besluit tot feitenonderzoek naar aanleiding van anonieme brieven, bijlage 1 Besluitvormingsproces, bijlage 2 advies Pels Rijcken

    Joop van den Berg - Gezaghebbend voorzitterschap

    Bert van den Braak - Het beeld van het voorzitterschap van Arib

    ***

    Verder luisteren

    294 - Algemene Beschouwingen 2022: samenwerking vanuit fundamentele overtuigingen. En: de wappies als verliezer

    249 - Gedrag en omgangsvormen in de Tweede Kamer

    232 – Kabinetsformatie 2021: Kan de Kamer haar rol wel aan? En wat te doen met antidemocratische partijen? (de vorige aflevering met Joop van den Berg)

    09 - Special: leven en werk van Wim Kok. Met Jeltje van Nieuwenhoven, Joop van den Berg, Gijs van Dijk en PG Kroeger

    ***

    Tijdlijn

    00:00:00 – Deel 1

    00:53:46 – Deel 2

    01:46:00 – Einde 

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • Doe maar gewoon dan doe je al gek genoeg. Niets willen politici liever dan de steun van - en identificatie met - 'de gewone man'. Wie zichzelf de tolk weet te maken van 'de gewone Nederlander' kan eigenlijk niet meer stuk en kan zich politiek bijna alles veroorloven.

    Maar wat is dat, 'gewoon'? En wie zijn dat? In deze editie van Betrouwbare Bronnen spitten Jaap Jansen en PG Kroeger in de zompige Hollandse bodem naar de wortels van het gewone. En dat doen ze samen met hun gasten, de wetenschappers Menno Hurenkamp en Jan Willem Duyvendak, van wie deze week het boek verschijnt De macht der gewoonte, populisme in de polder.

    Want aan al dat gewone blijkt heel veel bijzonders vast te zitten. In onze taal. In onze beelden van onszelf en elkaar. In de verschillen en overeenkomsten tussen mensen en groepen. In reclames, in poitieke campagnes en in veronderstellingen en vooroordelen.

    Gewoon, dat is de koningin op de fiets. Toch? Maar oh wee als Máxima vertelt de gewone Nederlander nog nooit te zijn tegengekomen! In ons land heet de gewone man 'Jan Modaal', in Amerika 'Joe Sixpack' en in Duitsland 'Otto Normalverbraucher'. Wat zegt dat over ons Nederlanders? En wie is 'Jean Dupont' en waarom woont hij niet in Parijs?

    Gewoon zijn ook 'onze boeren' die op het platteland met het hele gezin allemaal hard en bedreigd worden door ongrijpbare krachten als stikstof. Gewoon is wat herkenning biedt en zich bedreigd voelt. Wat niet gewoon is, is zowel marginaal als heel eng en gevaarlijk. Is niet Ons Soort Mensen.

    Waarom hebben wij geen 'gewone vrouw', op Ingrid van Henk en Ingrid na. Terwijl elke Amerikaan weet wie 'Soccer Moms' zijn. Het 'gewone kind' is zelfs een van grootste taboes in het zo doodgewone Nederland. En dat al dat gewone diepe wortels heeft in onze cultuur en historie kan dan niet verbazen.

    Die hele verkenning der gewoonheid is hoorbaar in een keur van fragmenten. Van Wilders tot Spaan & Vermeegen. Van Rita Verdonk tot Archie Bunker. Van Richard Nixon en Jeroen Dijsselbloem tot Caroline van der Plas. En vlak de behendighied waarmee Mark Rutte ermee omgaat niet uit! Allemaal zijn zij op hun manier een definitie van de macht der gewoonte. En hoe de norm voor wat gewoon is ook alles zegt over macht.

    ***

    Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.

    ***

    Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier

    ***

    Verder kijken

    Film: Bert Haanstra - Alleman (1963)

    Monty Python: We're all individuals

    ***

    Verder luisteren

    195 - PvdA en CDA: ooit dominante machtspartijen, nu grote verliezers. Hoe komt dat? En hoe nu verder?

    169 - Vijftien jaar Partij voor de Vrijheid van Geert Wilders

    48 - Wilders gewogen: Gerrit Voerman en Koen Vossen over de PVV

    152 - De 19e-eeuwse wortels van Forum voor Democratie

    145 - Forum voor Democratie en de alleenheerschappij van Thierry Baudet

    31 – Populisten tot mislukken gedoemd

    ***

    Tijdlijn

    00:00:00 – Deel 1

    01:03:48 – Deel 2

    01:55:21 – Einde 

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • Is vicepremier Sigrid Kaag opgeleid als spion? En wat heeft dit dan weer van doen met de Wiedervereinigung van Duitsland die op 3 oktober weer gevierd wordt? En wie waren Günther Guillaume en Sir Anthony Blunt? In deze aflevering van Betrouwbare Bronnen duiken Jaap Jansen en PG Kroeger in de legendes, ware verhalen en baarlijke nonsens die rondgaan over spionnen in regering, parlement en ambtenarij.

    FvD-fractieleider Thierry Baudet uitte in de Algemene Politieke Beschouwingen de verdachtmaking dat Kaag was opgeleid aan een college in Oxford waaruit geheime diensten hun personeel rekruteren. Het kabinet had er genoeg van en verliet demonstratief de plenaire zaal van de Tweede Kamer. Baudet werd geschorst. Jaap en PG denken daarover nog eens door vanuit de feiten, omstandigheden en historie. Want hoe plausibel is Baudets suggestie eigenlijk?

    Wie het werk van spionagediensten analyseert ziet al snel dat Sigrid Kaag eminent ongeschikt is voor dat werk. Ze valt veel te veel op en haar loopbaan in de meest spanningsvolle gebieden ter wereld was veel te opzichtig.

    PG neemt je mee langs een serie van de meest explosieve voorbeelden van spionnen op cruciale posten in de politiek of rond toppolitici. Wat dacht je van Hamilton Fish, prominent 'America First' politicus en vijand van FDR? Of al die Stasi-spionnen in en rond de Westduitse poiitiek in Bonn? En wel heel bijzonder en effectief als spion was de kunsthistoricus die voor Queen Elizabeth II werkte.

    In eigen land is ook wel een en ander gaande geweest. Van de kring rond Greet Hofmans bij koningin Juliana tot het Oekraïne-referendum. En in de Koude Oorlog – de periode van de kruisraketten - probeerde de Stasi ook nog door te dringen tot de top van het ministerie van Onderwijs. PG zat erbij en keek ernaar. En hij licht ook nog even een sluier op van de verhalen rond CDA’er René van der Linden. Shaken, not stirred!

    ***

    Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.

    ***

    Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier

    ***

    Verder kijken

    1974 - Der Kanzlerspion (histoclip)

    Der Fall Otto John

    ***

    Verder luisteren

    294 - Algemene Beschouwingen 2022: samenwerking vanuit fundamentele overtuigingen. En: de wappies als verliezer

    294 - Algemene Beschouwingen 2022: samenwerking vanuit fundamentele overtuigingen. En: de wappies als verliezer

    BB 270 - Hoe Sigrid Kaag de hoogste Nederlander werd bij de Verenigde Naties

    260 - De toesprakentournee van Volodimir Zelenski en de worsteling van de SPD met de erfenis van Brandt en Schröder

    200 - De Heerser: Machiavelli's lessen zijn nog altijd actueel

    152 - De 19e-eeuwse wortels van Forum voor Democratie

    44 - PG over Franklin D. Roosevelt

    32 - Churchill en Europa: biografen Andrew Roberts en Felix Klos

    19 - Anne Applebaum: Poetin en de destabilisering van het Westen *** PG Kroeger: Europa loopt voorop in ruimtevaartstrategie, waar blijft Amerika?

    18 - Pieter Omtzigt strijdt tegen corruptie in de Raad van Europa

    13 - PG Kroeger over liberalen, volkscultuur en Stalin

    ***

    Tijdlijn

    00:00:00 – Deel 1

    00:43:04 – Deel 2

    01:18:48 – Einde 

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • De eerste Algemene Politieke Beschouwingen van het kabinet Rutte IV vertoonden onverwachte en opmerkelijke momenten, trends en politieke bewegingen. Jaap Jansen en PG Kroeger nemen je mee door drie dagen van intens debat, verrassende allianties en een bekentenis van Mark Rutte.

    Een cruciaal aspect deed zich voor op Prinsjesdag. Demonstrerende boeren en 'wappies' besmeurden nationale symbolen en scholden de het koninklijk gezin uit voor 'landverraders'. Dat had meteen effect op het debat. De partijen op de rechterflank werden vanuit het 'brede midden' stevig aangepakt en bleken merkwaardig onvoorbereid op deze vruchten van hun verbaal geweld en protestacties.

    Jaap en PG zien vier opmerkelijke trends in dit debat en de consequenties die het Binnenhof wel eens krachtig konden bepalen de komende jaren. Allereerst valt op dat de fracties van het 'brede midden' zich nadrukkelijk vanuit hun inhoudelijke overtuigingen presenteerden. Het debat was opvallend ideologisch geladen. En dat leidde juist niét tot polarisatie, maar tot sterke dialoog. En tot onverwachte allianties. Van VVD met SP tot CDA met DENK kwamen initiatieven en moties die het kabinet een nieuwe richting wilden geven. En oppositiepartijen PvdA en GroenLinks spelen opeens een hoofdrol die VVD en CDA hen in de kabinetsformatie nog niet gunden.

    Dit leidde tot een pijnlijke afgang van extreemrechts en de populistische fracties. Niet alleen van de in QAnon en Steve Bannon sferen afgedwaalde Thierry Baudet. Geert Wilders werd al aan het begin van zijn bijdrage meedogenloos getackeld door D66-fractieleider Jan Paternotte. BBB overkwam hetzelfde bij Sophie Hermans van de VVD.

    Omdat de Kamer fundamentele discussies voerde, werd de naar eigen zeggen van visie gespeende Mark Rutte gedwongen zich eveneens te begeven in ideologisch debat. Ontspannen maakte hij plotseling de bocht naar een premierschap dat juist wel vanuit fundamentele denklijnen wordt ingevuld. Zijn principiële bekentenis over Europa was zonder meer opzienbarend, ook door de harde zelfkritiek die daar feitelijk in doorklonk.

    Waren de wappies de grote verliezers, de winnaar van de Algemene Beschouwingen was dit jaar Jan Paternotte. Jaap en PG ontdekten hierbij wel hoe hij stiekem een Amerikaanse president citeerde die bepaald geen sociaal-liberaal was! En ook Paternotte kon niet verhinderen dat de EU-olifant nog steeds midden in de Kamer staat. Hier liet met name Volt enorme kansen lopen.

    En Baudet? Volgens PG liet hij merken niet alleen zijn idool in de filosofie, Alexis de Tocqueville, nooit goed te hebben begrepen. Die benadrukte immers als redding voor een democratische samenleving precies alles waar FVD zo fel op tegen is.

    ***

    Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.

    ***

    Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier

    ***

    Verder lezen

    Dag 1 Algemene Politieke Beschouwingen Tweede Kamer

    Dag 2

    ***

    Verder kijken

    Dag 1

    Dag 2

    ***

    Verder luisteren

    293 - Hoe houd je een boeiende toespraak en wat moet je vooral niet doen?

    289 - Donald Trump als gevaar voor de democratie - Joe Biden en zijn strijd voor de ziel van Amerika

    215 - Bijzondere Algemene Politieke Beschouwingen: samenwerken in 'het brede midden' kan best

    212 - Het CDA zoekt zichzelf, Richard van Zwol en Pieter Jan Dijkman wijzen de weg

    202 - 4th of July: Joe Biden in het spoor van LBJ (met als gast: Jan Paternotte)

    169 - Vijftien jaar Partij voor de Vrijheid van Geert Wilders

    145 - Forum voor Democratie en de alleenheerschappij van Thierry Baudet

    131 - Het debat van het jaar: Roderik van Grieken over de Algemene Beschouwingen

    57 - PG Kroeger over Alexis de Tocqueville

    49 - Algemene Beschouwingen met Roderik van Grieken

    31 – Populisten tot mislukken gedoemd

    ***

    Tijdlijn

    00:00:00 – Deel 1

    00:51:54 - Deel 2

    01:19:30 - Einde

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • Het is Prinsjesdag en dan staat die ene grote rede van de koning centraal: de Troonrede. Maar wat is dat voor redevoering? Hoe ontstaat die? En wat zijn eigenlijk politieke speeches? Hoe maak je die? Jaap Jansen en PG Kroeger bespreken dit met de absolute kenner van het vak, Renée Broekmeulen.

    Zij schreef het onlangs verschenen handboek De speechschrijver, de kunst en kunde van een goede toespraak. Daarin komen niet alleen vaak verrassende do's & don'ts van een speech aan de orde, maar ook vele voorbeelden van Nederlandse politici, ceo's en anderen die daar soms goed in zijn en soms wanhopig slecht.

    Broekmeulen vertelt hoe in Nederland het maken van speeches heel lang als een bijzaak werd gezien. Letterlijk de jongste bediende werd eraan gezet. PG en Renée delen hierin een wel heel aparte geschiedenis.

    Het is nu wel 'beter' in Den Haag, maar nog altijd duikt een boel amateurisme de kop op. Het idee dat een goede speech een literaire performance is en de opbouw ervan eigenlijk een beetje een symfonie van Beethoven moet lijken is nog niet overal doorgedrongen. In Nederland ‘speechen als Obama’? Niet dus. Dit land kent geen traditie van 'gospelretoriek'.

    En die Troonrede dan? Volgens Broekmeulen is dit geen 'speech' maar een boodschappenlijstje. Er wordt wel gepoogd het karakter te moderniseren, maar het blijft moeizaam. Dat Willem-Alexander geen John Cleese hoeft te worden, laat staan een Martin Luther King, is wel duidelijk. Maar het kan beter.

    In deze afleveringen tal van voorbeelden, met onder anderen de koninginnen Juliana en Beatrix, Jesse Klaver, Habtamu de Hoop, Mark Rutte en Sigrid Kaag.

    En wat is ‘een Ien Dalesje’ of ‘Het Doode Paerdt’ En waarom gebruikte minister Wim Deetman in een Engelstalige speech het chique woord 'imperative'?

    ***

    Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Als vriend kun je regelmatig meedingen naar een boek. Ook nu weer: vrienden krijgen een mailtje waarin staat hoe ze kans kunnen maken op De speechschrijver. Word je nu vriend, dan kun je ook nog meedingen!

    Deze podcast leeft ook van sponsoring en advertenties. Stuur een mailtje naar [email protected] als je hierover meer wilt weten.

    ***

    Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier

    ***

    Verder lezen

    Quintilianus - De opleiding tot redenaar (Groningen: Historische Uitgeverij, 2001)

    Peggy Noonan - On speaking well (New York: Regan Books, 1999)

    Robert Schlesinger - The White House Ghosts (New York : Simon & Schuster, 2008)

    Godfried Bomans - De man met de witte das (Amsterdam: Elsevier, 1971)

    Querido's Letterkundige Reisgids van Nederland

    ***

    Verder luisteren: een greep uit de afleveringen waarin speeches of 1 toespraak een belangrijke rol spelen

    260 - De toesprakentournee van Volodimir Zelenski

    253 - Poetins bizarre toespraak: hoe de president de geschiedenis van Oekraïne herschrijft

    133 - Amerikaanse presidenten: boeken die je volgens PG móet lezen!

    95 - Grote speeches in tijden van crisis (deel 2)

    94 - Grote speeches in tijden van crisis (deel 1)

    32 - Frits Bolkestein over Thierry Baudet en de VVD ** Churchill en Europa: biografen Andrew Roberts en Felix Klos

    16 - Hoe Angela Merkel haar afscheid voorbereidt

    ***

    Tijdlijn

    00:00:00 – Deel 1

    00:40:26 – Deel 2

    01:40:50 – Einde 

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • Met de dood van koningin Elizabeth II eindigt een tijdperk. En het karakteristieke van constitutionele monarchieën is dat er dan ook meteen een nieuw tijdperk begint.

    Het lijkt allemaal te gaan zoals ‘t hoort, al eeuwenlang. In deze aflevering van Betrouwbare Bronnen duiken Jaap Jansen en PG Kroeger in actualiteit en historie die laten zien dat dit bepaald niet zo is en dat zo'n periode van rouwbeklag en opvolging vaak vol zit met spanningen, onverwachte effecten en politieke troebelen.

    Het eerste dat opvalt is natuurlijk dat zodra de Queen stierf een volledig ingestudeerde en geoefende procedure in gang gezet werd. Iedereen wist wat hij moest doen. Dat is de essentie van een ritueel immers. Het is een context van handelen die de antichaos moet verzorgen. Rituelen moeten een soort tijdloosheid suggereren.

    De fijnproevers zien dezer dagen allerlei nieuwe elementen in het ritueel die de Queen uiteraard zélf heeft goedgekeurd of geëntameerd. Buitengewoon politiek is hoe zij haar overlijden in Schotland maximaal wist uit te buiten. Dat zij tot zo’n politieke interventie bereid is, vertelde oud-premier David Cameron een tijd geleden al. Uitermate pikant en indiscreet!

    Het ritueel in Londen lijkt dan weer zeer traditioneel. Maar zelfs de kerk waar haar uitvaart plaatsvindt is ongebruikelijk en duidelijk een heel persoonlijke keuze. Zoals ook de enorme stoet van wereldleiders aan haar baar allesbehalve vanzelfsprekend is. Ook hier: innovatie alom.

    Na de dood van een vorst is het de opvolging waar alles dynastiek en politiek om draait. PG wijst erop dat wij hierover bij ons vaak heel ouderwets en eurocentrisch over denken. En in deze fase kan heel veel heel fout gaan. Onze eigen historie kent een voorbeeld van een bijna-ramp en een van een indrukwekkend, zelfverzekerd optreden van een heel jonge Duitse prinses.

    Het ritueel eindigt pas als de vorst definitief is bijgezet en het gewone leven weer voort kan gaan. Ook die bijzetting is uiterst politiek en vereist de nodige finesse en stuurmanskunst. Hiervoor hadden ze vroeger in Frankrijk en Spanje zeer doordachte handelingen. Jaap wijst op het opvallende fenomeen dat juist in communistische dictaturen die afronding eigenlijk nooit gebeurt: ze openbaren de leider als een soort eeuwig aanwezig figuur, voor altijd opgebaard voor het publiek. Waarom is dat?

    En Europa? De Europese Unie is nog jong en heeft hier nog geen eigen tradities. Maar die komen wellicht min of meer vanzelf. De herdenkingsbijeenkomst voor Helmut Kohl – met de kist in het halfrond van het Europees Parlement in Straatsburg - was een eerste poging.

    Natuurlijk eindigt deze editie met passende muziek van dé Britse componist (die overigens geboren was in Duitsland). Georg Friedrich Händel schreef 'Let the bright Seraphim!' als aria bij de dood van een bijbelse held. En de favoriete diva van de Queen zingt het!

    ***

    Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.

    ***

    Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier

    ***

    Verder luisteren

    In veel afleveringen van Betrouwbare Bronnen komen koningen, koninginnen en zelfs keizers voor. Meestal over hun poltieke rol en betekenis. En ook hebben we het regelmatig over rituelen. Hier een kleine keuze:

    08 - Paul Rem over The Queen

    274 - Thorbecke, denker en doener

    214 - Prinsjesdag 2021: Vorstelijke verblijven, vergeten prinsessen en koninklijke drama's

    190 - Napoleon, 200 jaar na zijn dood: zijn betekenis voor Nederland en Europa

    129 - De rommelige historie van Prinsjesdag

    80 - Rutte en de ministeriële verantwoordelijkheid

    74 - Nooit Gebouwd Den Haag

    69 - Britse verkiezingen! PG Kroeger over 'the mother of parliaments'

    49 - De koningen van Hispanje die wij altijd hebben geëerd

    43 - Binnenhof: eeuwenoud ratjetoe

    En bij deze aflevering 292 kunnen we ook verwijzen naar:

    203 - De Tweede Kamer verhuist: uniek, maar ook weer niet zó bijzonder (oa over de herdenking van Helmut Kohl in Straatsburg)

    ***

    Tijdlijn

    00:00:00 – Deel 1

    00:53:33 – Deel 2

    01:30:24 – Einde 

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

  • “Met deze intensiteit maak ik dubbele jaren”, zegt staatsecretaris Marnix van Rij (Fiscaliteit en Belastingdienst) in deze aflevering van Betrouwbare Bronnen. Jaap Jansen praat met hem.

    Van Rij moet (met zijn collega-staatssecretaris Aukje de Vries) de puinhoop opruimen die is ontstaan in de kindertoeslagaffaire en het fraudesignaleringssysteem waarin sprake was van 'institutioneel racisme'. Hij moet miljarden euro's teruggeven aan benadeelde spaarders. En hij wil het belastingstelsel hervormen.

    Aan de vooravond van Prinsjesdag licht Van Rij alvast een tipje van de sluier van de plannen die volgende week op Prinsjesdag worden gepresenteerd. Zo vertelt hij hoe ook spaarders die in de Box 3-affaire geen bezwaar hebben gemaakt mogelijk hun teveel betaalde afdracht kunnen terugkrijgen.

    Ook wil hij met een aantal plannen de in Nederland zeer scheve vermogensverdeling ‘in balans brengen’.

    De staatssecretaris heeft kritiek op de Tweede Kamer, die in het kindertoeslagschandaal te weinig zelfreflectie toont. Een ‘minder emotioneel’ parlement en een in te stellen ‘tax payer advocate’ kan dit soort affaires in de toekomst mogelijk voorkomen.

    En hij vertelt hoe het kabinet mensen die hun energierekening niet meer kunnen betalen wil helpen.

    We hebben het ook nog even over Europa. Waarom overlegt een staatssecretaris van een land dat belastingheffing toch vooral ziet als een nationale zaak zo vaak met collega’s in de Europese Unie?

    En uiteraard gaat het ook over de partij waarmee het niet goed gaat, het CDA waarvan hij kortgeleden nog interim-voorzitter was. Nog steeds intens betrokken maakt hij een rondgang langs de afdelingen. Wat hoort hij daar?

    ***

    Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars via Vriend van de Show.

    Als luisteraar van Betrouwbare Bronnen krijg je 30 procent korting op voorstelling Bridging Europe in het Concertgebouw: Lucas & Arthur Jussen en Iván Fischer met het Budapest Festival Orkest en leden van het Concertgebouworkest met werk van Mozart, Beethoven en Louis Andriessen. Gebruik hiervoor de code: betrouwbarebronnen (kleine letters).

    Ben je geïnteresseerd in sponsoring of adverteren in Betrouwbare Bronnen? Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.

    ***

    Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier

    ***

    Verder luisteren

    288 - Wachten op Remkes. Welke crisis ligt op de loer bij Rutte IV?

    275 - Nina Olson: Waarom Nederland net als de VS een Taxpayer Advocate moet krijgen

    247 - Belastingheffing in box 3: hoe de Hoge Raad de wetgever op de vingers tikt en opzadelt met een hels karwei

    226 - In het oog van de orkaan: Roel in 't Veld over wat er mis is met politiek en bestuur

    222 - Na de kindertoeslagaffaire. Hoe Nederland rechtsstaat en democratie kan verbeteren. Gesprek met Richard Barrett van de Venetië Commissie

    212 - Het CDA zoekt zichzelf, Richard van Zwol en Pieter Jan Dijkman wijzen de weg

    210 - Kabinetsformatie 2021: Herman Tjeenk Willink over het verval van de democratische rechtsorde

    162 - Pieter Omtzigt over macht en tegenmacht

    147 – De kindertoeslagaffaire: het ging al mis bij de wetgeving

    120 - Roel Bekker: Waarom bij de overheid dingen zo vaak fout gaan

    68 – De kindertoeslagaffaire: hoe de Belastingdienst willens en wetens duizenden ouders dupeerde – met Pieter Klein en Jan Klijnnijenhuis

    ***

    Tijdlijn

    00:00:00 – Deel 1

    00:36:44 – Deel 2

    01:08:57 – Einde 

    Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.